palette
عوامل مؤثر بر رشد صادرات فرش و پیامدهای اقتصادی آن در ایران قرن نوزدهم میلادی
احمد لعبت فرد, جهانبخش ثواقب

چکیده

در قرن نوزدهم میلادی با ایجاد تحول و دگرگونی در تجارت خارجی، فرش به یکی از کالاهای عمده در صادرات ایران تبدیل شد. ایجاد سرمایه­گذاری و اتکا به نیروی انسانی مستعد، در دسترس بودن مواد خام اولیه، بافت جمعیتی و جغرافیای اقتصادی ایران شرایط لازم برای تولید و صادرات فرش را در این دوره مهیا کرد. از سویی گسترش مراودات تجاری، توسعه بازارهای بین­المللی و عرضه تقاضا برای این کالا سبب شد، صنعت فرش مورد توجه اساسی قرار گیرد. مسأله اصلی در این پژوهش بررسی تجارت فرش ایران در نیمه دوم قرن نوزدهم ميلادي (برابر با سيزدهم هجري) است.این پژوهش با روش توصیفی وتحلیلی و تبیین داده­های آماری نشان داده است که رشد تولید و تجارت فرش تأثیرآشکاریبراقتصاد داخلی، تجارت خارجی و صادرات ایران داشته و در بهبود وضعیت اشتغال و جذب درآمد ارزی نیز نقش اساسی ایفا کرده است. 

واژگان کلیدی
ايران، صنعت فرش، مراکز تولید، تجارت جهانی، قرن نوزدهم

منابع و مآخذ مقاله

:#آوري، پيتر (و ديگران). تاريخ ايران دوره افشار، زند و قاجار. ترجمه مرتضي ثاقب‌فر. تهران: جامي، 1387.#اتحاديه، منصوره و رسول پروان. «تحولات تجارت فرش دستباف ايران در دوره قاجاريه (با تكيه بر بازار بين‌المللي فرش دستباف)». مطالعات تاريخ فرهنگي. س2. ش5. پاييز 1389. ص36- 1.#اشرف، احمد. موانع تاریخی رشد سرمایه داری در ایران دوره قاجاریه. تهران: زمینه، 1359.#اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان. المآثر والآثار. ج1. به كوشش ايرج افشار. بي‌جا: اساطير، 1363.#اعتمادالسلطنه، محمدحسن‌خان. تاريخ و جغرافياي راه عراق عجم ضميمه سفرنامه عراق عجم. ناصرالدين شاه قاجار. چ2. تصحيح ميرهاشم محدث. تهران: اطلاعات، 1393.#افروغ، محمد (به اهتمام). مجموعه مقالات هنر براساس فهرست ایرج افشار، فرش ایران. تهران: جمال هنر، 1392.#انتنر، مروين ل. روابط بازرگاني روس و ايران (1914- 1828). ترجمه احمد توكلي. تهران: موقوفات افشار، 1369.#انصاری، قاسم و قنبرعلی کرمانی. تجارت در دوره قاجاریه. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی، 1380.#اوبن، اوژن. ايران امروز 1907- 1906. ترجمه علي‌اصغر سعيدي. بي‌جا: زوار، 1362.#اولئاريوس، آدام. سفرنامه آدام اولئاريوس. ج2. ترجمه محمدحسين كردبچه. بي‌جا: شركت كتاب براي همه، 1369.#اوليويه. سفرنامه. ترجمه محمدطاهرميرزا. تصحيح غلامرضا ورهرام. تهران: اطلاعات، 1371.#بروگش، هينريش. سفري به دربار سلطان صاحبقران. چ3. ترجمه محمدحسين كردبچه. تهران: اطلاعات، 1389.#بنجامين، اس. جي. دبليو. ايران و ايرانيان در عصر ناصرالدين شاه. چ3. ترجمه محمدحسين كردبچه. تهران: اطلاعات، 1394.#به‌آذین، م. ا. قالی ایران. تهران: کتاب‌های جیبی، 1344.#پولاك، ياكوب ادوارد. سفرنامه پولاك «ايران و ايرانيان». چ2. ترجمه كيكاووس جهانداري. تهران: خوارزمي، 1368.#جمال‌زاده، محمدعلی. گنج شایگان. تهران: سخن، 1362.#چینی، حبیب. قالی‌بافی در ایران. تهران: وزارت اقتصاد، 1345.#حشمتی رضوی، فضل‌الله. تاریخ فرش، سیر تحول و تطور فرش‌بافی ایران. ج1. تهران: سمت، 1387.#حسن، احمديوسف و دانالد ر. هيل. تاريخ مصور تكنولوژي اسلامي. ترجمه ناصر موفقيان. تهران: علمي و فرهنگي، 1375.#حسن، زكي‌محمد. تاريخ صنايع ايران بعد از اسلام. ترجمه محمدعلي خليلي. تهران: اقبال، 1366.#ديماند، موريس اسون. راهنماي صنايع اسلامي. چ3. ترجمه عبدالله فريار. تهران: علمي و فرهنگي، 1383.#رايت، دنيس. نقش انگليس در ايران. ترجمه فرامرز فرامرزي. تهران: فرخي، 1361.#سايكس، سر پرسي. سفرنامه ژنرال سر پرسي سايكس يا ده‌هزار ميل در ايران. ترجمه حسين سعادت‌نوري. تهران: لوحه، 1363.#سياح، محمدعلي. خاطرات حاج سياح يا دوره خوف و وحشت. چ3. به كوشش حميد سياح. تصحيح سيف‌الله گلكار. تهران: اميركبير، 1359.#سيف، احمد. اقتصاد ايران در قرن نوزده. تهران: چشمه، 1373.#شاردن. سفرنامه شواليه شاردن. ج2. ترجمه اقبال يغمايي. تهران: توس، 1374.#شمیم، علی‌اصغر. ایران در دوره سلطنت قاجار. چ7. ته‍ران‌: مدبر، 1375.#عبدالله‌يف. «روستائيان ايران در اواخر دوران قاجاريه». ترجمه مارينا كاظم‌زاده. در: مسائل ارضي و دهقاني (مجموعه مقالات). تهران: آگاه، 1361.#عیسوی، چارلز. تاریخ اقتصادی ایران. ترجمه یعقوب آژند. تهران: گستره، 1362.#فرانكلين، ويليام. مشاهدات سفر از بنگال به ايران در سال‌هاي 1787- 1786م. ترجمه محسن جاويدان. تهران: مركز ايراني تحقيقات تاريخي، 1358.#فلور، ويلم. جستارهايي از تاريخ اجتماعي ايران در عصر قاجار. ج2. ترجمه ابوالقاسم سري. تهران: توس، 1365.#فوران، جان. مقاومت شکننده: تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفويه تا سال‌هاي پس از انقلاب اسلامي. چ14. ترجمه احمد تدین. تهران: رسا، 1377.#کرزن، جرج . ن. ایران و قضیه ایران. ج2. چ4. ترجمه غلامعلي وحید مازندرانی. تهران: علمی و فرهنگی، 1373.#كريميان، حسن و عبدالكريم عطارزاده. «نقش انقلاب صنعتي در تحولات صنايع دستي ايران». مطالعات تاريخ اسلام. س3. ش11. زمستان 1390. ص120- 99.#كونل، ارنست. هنر اسلامي. چ3. ترجمه هوشنگ طاهري. تهران: توس، 1368.#گزیده مقالات و اخبار روزنامه‌های مهم درباره خلیج فارس 1320- 1253ه‍.ش. مقدمه حسن حبيبي. تدوين اميرهوشنگ انوري. تهران: بنیاد ایرانشناسی، 1387.#لندور، آرنولد هنري ساويج. اوضاع سياسي، اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و بازرگاني ايران در آستانة مشروطيت «در سرزمين آرزوها». چ2. ترجمه علي‌اكبر عبدالرشيدي. تهران: اطلاعات، 1392.#مرادويچ، صفر. سفرنامه صفر مرادويچ. ترجمه حميد حاجيان‌پور و منصور چهرازي. تهران: آژنگ، 1394.#مقدسي، ابوعبدالله محمدبن احمد. احسن‌التقاسيم في معرفه‌الاقاليم. بخش2. ترجمه علينقي منزوي. تهران: مؤلفان و مترجمان، 1361.#ناصرالدين شاه قاجار. سفرنامه عراق عجم، به‌ضميمه تاريخ و جغرافياي راه عراق عجم تأليف محمدحسن‌خان اعتمادالسلطنه. چ2. تصحيح ميرهاشم محدث. تهران: اطلاعات، 1393.#نوايي، عبدالحسين. روابط سياسي ايران و اروپا در عصرصفويه. تهران: ويسمن، 1372.#ورزی، منصور. هنر و صنعت قالی در ایران. تهران: رز، 1350.#هاكس، مريت. ايران: افسانه و واقعيت. مترجمان: گروه ترجمه بنياد پژوهش‌هاي اسلامي. مشهد: آستان قدس رضوي، 1368.#یاوری، حسین؛ مهدیه اکبری و علی‌اصغر شیرازی. بررسی فرش‌های دوره صفویه و قاجاریه در موزه آستان قدس رضوی. تهران: سایه‌بان هنر، 1393.#

Gilbar, Gad. G. “The Persian Economy in the Mid-19Th Century.” Die Welt des Islams. Vol. 19. Issue 4/1 (1979). PP. 177- 211.#Gilbar, Gad. G. “The Opening Up of Qajar Iran. Some Economic and Social Aspects.” Bulletin of the School of Oriental and African Studies. Vol. 49 /1 (1986), PP. 76-89.#Hambly, Gavin. “An Introduction to the Economic Organization of Early Qājār Iran.” Iran. Vol. 2 (1964), PP. 69-81#Helfgott, Leonard M. “Carpet Collecting in Iran 1883-1873 Rebert Murdoch Smith and the Formation of the Modern Carpet Industry.” Muqarnas. Vol. 7 (1990), PP. 181-171.#Helfgott, Leonard M. Ties that Bind: A Social History of the Iranian Carpet. Smithsonian Inst Pr. (2007)#Rudner, Martin. “The Modernization of Iran and the Development of the Persian Carpet Industry: The Neo-Classical Era in the Persian Carpet Industry 1925 – 45.” Iranian Studies. 44: (2011), P. 49-76.#Seyf. A. “The Carpet Trade and the Economy of Iran 1870-1906”. Iran. Vol. 30 (1992), P. 99-105.#Seyf. A. “Foreign Trade and the Economy of Iran in the Nineteenth Century.” Iran. Vol. 34 (1996), P. 117-128#Seyf. A. “FreeTrade, Competition, and Industrial Decline: The Case of Iran in the Nineteenth Century.” Middle Eastern Studies. 40:3 (2007), P. 55-74.#Shahnavaz, Shahbaz. Britain and the Opening Up of South-West Persia 1880-1914 (2005).


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.