palette
بررسی پیامدهای اصلاحات ارضی در ایران بر زندگی کشاورزان در رمان های سیاسی و اجتماعی دهه های 1340 و 1350 شمسی
عاطفه فروغی, حسین مسعودنیا, سیدجواد امام جمعه زاده

چکیده

چکیده

هدف:«انقلاب سفید»یا«انقلاب شاه و مردم»نام مجموعه ای از برنامه های اصلاحی اجتماعی و اقتصادی بود که توسط رژیم محمدرضا پهلوی طی دهه های 40 و50شمسی،تحت فشار های فزاینده داخلی و خارجی برای انجام اصلاحات آغاز شد.برنامه ی اصلاحات اساساً شامل اصلاحات ارضی و پنج برنامه ی دیگر بود که در رفراندوم 6 بهمن 1341به تصویب رسید.برنامه ی اصلاحات ارضی بخش عمده و هسته ی انقلاب سفید بود.اجرای اصول شش گانه ی انقلاب و به طور خاص اصلاحات ارضی پیامدهای مختلف سیاسی،اجتماعی و اقتصادی در روستاها و شهرهای ایران برجای گذاشت و حتی عده ای از صاحب نظران این پیامدها را از دلایل اصلی براندازی سلطنت پهلوی می دانند.از جمله مطالعاتی که می تواند در بررسی اثرات مختلف اصلاحات ارضی مورد توجه و مطالعه قرار گیرد جامعه شناسی ادبیات با تأکید بر رمان های اجتماعی شاخصی است که در دوره ی زمانی 1340تا پایان دهه ی 1350شمسی نگارش و چاپ شده اند.جامعه شناسی ادبیات شاخه ای از علم جامعه شناسی است که ساخت و کارکرد اجتماعی ادبیات و رابطه میان جامعه و ادبیات و ساختارها و قوانین حاکم بر آنها را بررسی می کند.هدف از این پژوهش تبیین و تشریح و تحلیل پیامدهای اصلاحات ارضی بر کشاورزان و بازتاب آن در رمان های اجتماعی دهه های 40 و 50 شمسی است.

روش تحقیق:این پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی است.روش تحقیق اسنادی-کتابخانه ای است.گردآوری اطلاعات در این پژوهش با استفاده از فیش برداری اسناد و نشریات تخصصی و تحلیل رمان های سیاسی و اجتماعی این دوره  با محوریت زندگی کشاورزان است.

یافته ها و دستاوردها:نتایج پژوهش نشان می دهد که در این دوره نویسندگان در قالب رمان و شخصیت های آن به انتقاد از وضع موجود کشاورزان پرداخته و اصلاحات ارضی را عاملی در بدتر شدن شرایط کار و زندگی در روستاها می دانند.

واژگان کلیدی
جامعه شناسی ادبیات-ساختارگرایی تکوینی-انقلاب سفید-اصلاحات ارضی-رمان اجتماعی.

منابع و مآخذ مقاله

منابع

آل احمد،جلال،یک چاه و دوچاله و مثلاً شرح احوالات،زیرنظر مصطفی زمانی نیا،تهران: فردوس،1376.

اشرف،احمد،«از انقلاب سفید تا انقلاب سلامی»،ترجمه ی محمدسالار کسرایی،فصلنامه ی متین،شماره ی 22،بهار1383،صص 109-142.

امینی،علی اکبر،گفتمان ادبیات سیاسی ایران در آستانه ی دو انقلاب،تهران:انتشارات اطلاعات،چاپ دوم،1390.

پاسکادی،یون،«ساختارگرایی تکوینی و لوسین گلدمن» در جامعه،فرهنگ،ادبیات،ترجمه ی محمد جعفر پوینده، تهران: چشمه،1380.

پورافضل،حسن و بهاءالدین نجفی،اصلاحات ارضی و واحدهای دسته جمعی تولید کشاورزی، (بی جا):انتشارات دانشگاه پهلوی،1351.

پهلوی،محمدرضا،انقلاب سفید،تهران :کتابخانه ی سلطنتی پهلوی،1345.

تجدد،حسین،«پیامدهای مثبت و منفی اجرای قانون اصلاحات ارضی در ایران»،ماهنامه ی حافظ،شماره ی 54،شهریور،1387.

حاجی یوسفی،امیرمحمد،«اصلاحات ارضی در ایران:زمینه ها،سیاست ها و پیامدها»،در تحولات سیاسی و اجتماعی ایران(1320-1357)به اهتمام مجتبی مقصودی،تهران:روزنه،1380.

خاتمی،احمد،نگاهی به ادبیات معاصر ایران،تهران:نشر علم،1396.

راودراد،اعظم،نظریه های جامعه شناسی هنر و ادبیات،تهران،انتشارات دانشگاه تهران،چاپ دوم،1390.

رحمانی،اختر، مالکیت و بهره برداری از زمین در ایران،بی جا،شرکت سهامی چاپ و انتشار کتب ایران،1348.

زیما،پیر.و،«جامعه شناسی رمان از دیدگاه یان وات،لوکاچ،ماشری،گلدمن و باختین»،در درآمدی بر جامعه شناسی ادبیات،ترجمه ی محمد جعفر پوینده،تهران:نقش جهان،1377.

ستوده،هدایت الله با همکاری مظفرالدین شهبازی،جامعه شناسی در ادبیات فارسی،تهران: آوای نور،چاپ اول،1378.

طلوعی،وحید و محمد رضایی،«ضرورت کاربست ساختارگرایی تکوینی در جامعه شناسی ادبیات»،مجله ی جامعه شناسی ایران،دوره ی هشتم ،شماره ی 3،پاییز،1386،صص3-27.

عبادیان،محمود،درآمدی بر ادبیات معاصر ایران،تهران:گهر نشر،1371.

عاملی رضایی،مریم،«الگوی پیشنهادی برای تطبیق نظریه ی جامعه شناسی با ساختار ادبی-اجتماعی رمان فارسی»، ادبیات پارسی معاصر،پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،سال پنجم،شماره ی اول،بهار1394،صص63-84

عسگری حسنکلو،عسگر،نقد اجتماعی رمان معاصر فارسی با تاکید بر ده رمان برگزیده،تهران ،نشر و پژوهش دانش پژوهان،1387.

علایی،مشیت،«نقد ادبی و جامعه شناسی»،کتاب ماه فلسفه و ادبیات،شماره ی 46و 47،مرداد و شهریور1380،صص20-33.

غفاری،غلام رضا،«ساختار اجتماعی جامعه ی روستایی ایران»،نامه ی پژوهش فرهنگی،شماره ی 9،بهار 1383

غلام،محمد،«جامعه شناسی رمان معاصر فارسی»،مجله ی دانشکده ی ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،سال 12،شماره ی 45-46،1383،صص129-173.

فاضلی،نعمت الله،«درآمدی بر جامعه شناسی هنر و ادبیات»، فصلنامه علوم اجتماعی،شماره 7 و 8،پاییز و زمستان1374، صص107-134.

فرهنگ،ارشاد،کندوکاوی در جامعه شناسی ادبیات،تهران :نشر آگه،1391.

گلدمن،لوسین،جامعه ،فرهنگ ،ادبیات، ترجمه ی محمد جعفر پوینده،تهران:نشر چشمه،1380.

گلدمن،لوسین،جامعه شناسی ادبیات:دفاع از جامعه شناسی رمان،ترجمه ی محمدجعفر پوینده،تهران:هوش و ابتکار،1371.

گلدمن،لوسین،نقد تکوینی،ترجمه ی محمد تقی غیاثی،تهران:بزرگمهر،1369.

لیلاز،سعید،موج دوم تجدد آمرانه در ایران(تاریخ برنامه های عمرانی سوم تا پنجم)، تهران:انتشارات نیلوفر،1392.

مستوفی الممالک،رضا،جغرافیای روستایی(مبانی و ایران،با تأکید به اصلاحات ارضی و دگرگونی ساختار اجتماعی،اقتصادی و سیاسی روستاهای ایران)،یزد:انتشارات وصال،1385.

میرصادقی،جمال و میمنت میرصادقی،واژه نامه ی هنر داستان نویسی (فرهنگ تفصیلی اصطلاحات ادبیات داستانی)، تهران:مهناز ،1377.

میرعابدینی،حسن،تاریخ ادبیات داستانی ایران،تهران:انتشارات سخن،1392.

میرعابدینی،حسن،صد سال داستان نویسی ایران،تهران:چشمه،جلد اول تا سوم،ویراست دوم،1377.

مهدوی،مسعود،مقدمه ای بر جغرافیای روستایی ایران،تهران:سمت،جلد اول،1377.

نصیرخانی،پرویز،«بررسی تأثیر عامل دفع کننده ی روستایی(اصلاحات ارضی) و جذب کننده ی شهری در مهاجرت ایران،مدرس علوم انسانی(پژوهش های مدیریت در ایران)،شماره ی 1،زمستان1375،صص104-118.

نعیر،سامی،«صورت و فاعل در آفرینش فرهنگی»،در جامعه ،فرهنگ،ادبیات،ترجمه ی محمد جعفر پوینده ،تهران:چشمه،1380.

ولی پور هفشجانی،شهناز،«لوسین گلدمن و ساخت گرایی تکوینی»،مجله ی دانشکده ی علوم انسانی دانشگاه سمنان،سال 7،شماره ی 25،زمستان1387،صص315-345.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.