palette
نشانه شناسی الگوهای نامگذاری کتاب های تاریخ در زبان فارسی.
محمدنبی خیرآبادی, ابوالقاسم رحیمی

چکیده

چکیده

یکی از راه­های  شناخت موقعیت و جایگاه یک متن، و ارتباط با دنیای درون اثر، عنوانی است که پدیدآورنده اثر برآن نهاده است و یا مخاطبان، اثر را با آن نام می­شناسند؛ از این رو دلالت عنوان به متن و متن به عنوان، اغلب یک دلالت دو سویه است. هر چند، گاه به دلیل وجود عوامل فرامتنی در عناوین، این دلالت دوسویه دچار خدشه می­گردد؛ از این­رو شناخت اصول و الگوی حاکم بر این دلالت­ها یکی از اهداف این پژوهش است. این مقاله به بررسی و تحلیل  نشانه شناسی و الگوهای  به کار­رفته در نامگذاری کتاب­های تاریخی از جنبه­های مختلف می­پردازد، با توجه به این نکته که در انتخاب یک عنوان، عواملی از قبیل موضوع، شرایط زمانیِ تولید متن و جنبه­های زیبایی شناسی دخیل هستند. در این مقاله با انتخاب حدود یکصد اثر تاریخی به نشانه شناسی و الگوهای حاکم بر نامگذاری  این آثار در دوره های مختلف و  عوامل موثر در این نامگذاری ها می­پردازیم. این پژوهش به عوامل درون­متنی اعم از ساختار و محتوای متن و همچنین به عوامل برون­متنی از قبیل شرایط اجتماعی و فرهنگی که در انتخاب عناوین موثر  بوده­اند و  الگوهای رایج نامگذاری می­پردازد. همچنین عناوین از دیدگاه زبانشناسی و شیوه­های بلاغی به کار رفته در آن­ها نیز مورد بررسی قرار می­گیرند تا تحولات نامگذاری در دوره­های مختلف و الگوهای حاکم بر هر دوره و بسامد های آن نشان داده­­شود. و در پایان به آسیب شناسی و بیان اشکالات موجود در انتخاب عناوین اشاره شده است.

واژگان کلیدی
نشانه شناسی- الگو های نامگذاری- انتخاب عنوان- کتب تاریخ- عوامل درون متنی- عوامل برون متنی - آسیب شناسی عناوین

منابع و مآخذ مقاله

کتاب‌نامه

احمدی، بابک. ساختار و تأویل متن. تهران: نشرمرکز، 1393.

بهار، محمدتقی. سبک شناسی. تهران: امیرکبیر، 1391.

جعفریان، رسول. حیات فکری و سیاسی امامان شیعه. قم: انتشارات انصاریان، 1383.

خاوری شیرازی، فضل الله. تاریخ ذوالقرنین. ج1. به تصحیح ناصر افشار. تهران: سازمان چاپ و انتشارات کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، 1380.

زرین کوب، عبدالحسین. کارنامه اسلام. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1390.

ساروی، محمد فتح الله بن محمد تقی. تاریخ محمدی(احسن التواریخ). به اهتمام غلامرضا طباطبایی مجد. تهران: مؤسسه انتشارات امیر کبیر، 1371.

سجودی، فرزان. نشانه‌شناسی کاربردی. تهران: نشرعلم، 1390.

شریفی،محمد. فرهنگ ادبیّات فارسی، تهران: نشر نو و معین، 1387.

شفیعی کدکنی، محمّدرضا. «ساختار ساختارها.» مجلة دانشکدة ادبیات و علوم انسانی. شماره 65. پاییز 1388.

----------------. موسیقی شعر. تهران: انتشارات آگاه، 1386.

صبوری، فاطمه. «پیشگامی تاریخ‌نگاران ایرانی تا قرن پنجم هجری.» مشکوه شماره 102. بهار 1388.

صفا، ذبیح اللّه. تاریخ ادبیات در ایران. 5 جلد. تهران: انتشارات فردوس،1380.

فتوحی، محمود. نظریۀ تاریخ ادبیات. تهران: انتشارات سخن،1387.

فتوحی، محمود. سبک شناسی نظریه‌ها، رویکرد‌ها و روش‌ها. تهران: انتشارات سخن، 1392.

علوی مقدم، مهیار. «زبان ادبی و نظام نشانه‌ها» مجموعه مقالات چهارمین کنفرانس زبانشناسی نظری و کاربردی. به کوشش سیدعلی میرعمادی. جلد اول. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی، 1379.

کالر، جاناتان. نظریه های ادبی. مترجم فرزانه طاهری. تهران: نشرمرکز، 1389.

مکاریک، ایرنا ریما. دانشنامة نظریه‌های ادبی معاصر، مترجم مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران:انتشارات آگه، 1390.

نصیری، محمدابراهیم. دستور شهریاران.

یارشاطر، احسان. آنماری شیمل. حضور ایران در جهان اسلام. مترجم فریدون مجلسی. تهران: انتشارات مروارید، 1381.

یزدی، معین‌الدین. مواهب الهی(درتاریخ آل مظفر). تصحیح سعید نفیسی. جلد اول. تهران: چاپخانۀ اقبال، 1326.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.