palette
فرآیند اسکان شاهسون‏ های دشت مغان در دوره رضا شاه(1310 -1320ش/ 1931-1941م)

چکیده

چکیده

ایل شاهسون از بزرگ­ترین اتحادیه­ های ایلی ایران است که بخش وسیعی از مراتع قشلاقی خود در دشت مغان را در خلال جنگ ­های ایران و روس از دست داد و دامنه تردد آنان به مراتع دشت مغان(قشلاق) و دامنه ­های کوه سبلان(ییلاق)محدود شد. سرانجام عده ­ای از شاهسون ­ها در دوره رضا شاه به اجبار در دشت مغان اسکان یافتند. این پژوهش داده بنیاد بر اساس روش جمع ­آوری اطلاعات از کتابخانه ­ها و مراکز آرشیوی و با روش توصیفی- تحلیلی، بر آن است چگونگی اسکان طوایف شاهسون در دشت مغان، اَرشَق، مراتع ییلاقی سبلان و نواحی مجاور مناطق ذکر شده را تبیین کند.

نتایج حاصل از این پژوهش بیانگر آن است که طرح واگذاری اراضی دولتی آذربایجان و اخذ تعهد از اشخاص، اقدام جهت ایجاد کانال ­­های آبیاری، ایجاد پست ­های امنیه جهت جلوگیری از تمرد عشایر، استقرار مامورین اسکان در نواحی اسکان داده شده، سوزاندن ابزار آلات کوچ­ نشینی، تاسیس مدارس فلاحتی، حذف مالیات علف ­چر و وضع قوانین دامداری از عوامل اصلی اسکان شاهسون ­ها در دشت مغان و نواحی مجاور بود.

واژگان کلیدی
ایل شاهسون- دشت مغان- اوراق واگذاری- ماموران اسکان- اسکان اجباری.

منابع و مآخذ مقاله

منابع

اسماعیل‌پور، جمشید، عشایر آذربایجان و ایلات مغان، تبریز: مؤسسه هنری فاخته، 1377.

اعظام‌قدسی (اعظام‌الوزاره)، حسن، کتاب خاطرات من یا روشن شدن تاریخ صد ساله، جلد دوم، بی‌جا، 1342.

امان‌اللهی بهاروند، سکندر، «زوال کوچ‌نشینی در ایران، یکجانشینی ایلات و عشایر»، مطالعات ملی، سال 5، ش 1، 1383، صص 155-184.

بشیریه، حسین، جامعه‌شناسی سیاسی، نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی، تهران: نشر نی، 1374.

پوربختیار، غفار، «رضاشاه و طرح اسکان اجباري عشاير بختياري (پژوهشي مبتني بر اسناد)»، مسكويه، دوره 2، ش 8، 1387، صص 33-56.

تاپر، ریچارد، تاريخ سياسي اجتماعي شاهسون‌هاي مغان، ترجمه حسن اسدي، تهران: اختران، 1384.

تاپر، ریچارد، «نمونه ایل شاهسون»، مجموعه مقالات رضا شاه و شکل‌گیری ایران نوین، گردآوری استفانی کرونین، ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران، جامی، 1383.

حق‌پرست، رعنا، «بررسی تغییرات ایجادشده در شیوه زندگی عشایر شاهسون در اثر ایجاد واحدهای بزرگ زراعی»، مجموعه مقالات سمینار استراتژی توسعه زندگی عشایر، تهران: انتشارات عشایری، 1370.

روزنامه حبل‌المتین، س 38، ش 18 و 19، 31/02/1308، ص 24.

ضرغام بروجنی، جمشید، دولت‌های عصر مشروطیت، تهران: مجلس شورای ملی (بی‌تا [تاریخ مقدمه 1350]).

عزیززاده، میرنبی، تاریخ دشت مغان، چاپ دوم، تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران، 1386.

عوض‌پور، اعظم، دشت مغان در گذر زمان، تهران: انتشارات انوار، 1378.

غفاری، هیبت‌الله، ساختارهای اجتماعی عشایر بویر احمد، تهران: نی، 1368.

قاسمی، احد، مغان نگین آذربایجان، جلد دوم، تهران: مؤلف، 1377.

قلمی، عزیزالله، مغان در گستره تاریخ، ت‍ه‍ران‌: ف‍رش‍اد، 1376.

مرادی خلج، محمد مهدی، کشاورز محمد و شهرام یوسفی‌فر، «بررسی تأثیرات عوامل سیاسی در تغییرات سرزمینی ایل شاهسون در دوره قاجاریه»، تاریخ‌های محلی ایران، دوره 6، ش 11 (پاییز و زمستان 1396).

مستوفی، عبدالله، شرح زندگانی من یا تاریخ اجتماعی و اداری دوره قاجاریه، جلد سوم، چاپ پنجم، تهران: زوار، 1384.

نادرپور، بابک، «دولت‌های معاصر، جامعه ایلی و معمای کوچ یا اسکان»، فصلنامه عشایری ذخایر انقلاب، س 7 ، ش 2 و 3 ، شماره پیاپی 39 و 40، 1382.

نقیب‌زاده، احمد، دولت رضا شاه و نظام ایلی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379.

واعظ (شهرستانی)، نفیسه، سیاست عشایری دولت پهلوی ‌اول، تهران: نشر تاریخ ایران، 1388.

ــــــــــــــــ، «تاریخچه اسکان»، فصلنامه کوچ، تهران: انتشارات اتحادیه مرکزی تعاونی‌های عشایری ایران، 82-94، بهار 1362.

Koetz, walter N., Persian Diary 1939-41, Ann Arbor, University of Michigan, 1983.

http://rc.majlis.ir/fa/law, 97/04/30.

اسناد

اسکان ایلات [شاهسون]، 757/310، سازمان اسناد ملی ایران.

اع‍زام‌ ع‍ش‍ای‍ر ش‍اه‍س‍ون‌ از م‍غ‍ان‌ ب‍ه‌ آس‍ت‍ارا و ق‍راج‍ه‌داغ‌ و آب‍ادان‍ی‌ م‍غ‍ان‌، 633/293، سازمان اسناد ملی ایران.

اوراق واگذاری اراضی دولتی در دشت‌مغان، 43553/240، سازمان اسناد ملی ایران.

طرح مطالعات دامداری شرکت هاوائین اگرونومیک، 12899/220، سازمان اسناد ملی ایران.

گ‍زارش‌ ب‍ازرس‍ی‌ از ای‍الت‌ ش‍رق‍ی‌ آذرب‍ای‍ج‍ان‌، 28874/297، سازمان اسناد ملی ایران.

گ‍زارش‌های ان‍ج‍ام‌ ام‍ور ث‍ب‍ت‍ی‌ م‍رات‍ع‌ ق‍ش‍لاق‍ی‌ دش‍ت‌ م‍غ‍ان‌، رس‍ی‍دگ‍ی‌ ب‍ه‌ م‍وارد اخ‍ت‍لاف‌ طوای‍ف‌ ش‍اه‍س‍ون‌ در م‍ورد خ‍ال‍ص‍ج‍ات‌ م‍غ‍ان‌، ص‍ورت‌ ق‍ش‍لاق‍ات‌، م‍رات‍ع‌، رق‍ب‍ات‌ خ‍ال‍ص‍ه‌ م‍غ‍ان‌ و اردب‍ی‍ل‌، ش‍ک‍ای‍ت‌ زارع‍ی‍ن‌، 39/320، سازمان اسناد ملی ایران.

لای‍ح‍ه‌ پ‍ی‍ش‍ن‍ه‍ادی‌ واگ‍ذاری‌ اراض‍ی‌ دول‍ت‍ی‌ آذرب‍ای‍ج‍ان‌ ج‍ه‍ت‌ اس‍ک‍ان‌ طوای‍ف‌ ش‍اه‍س‍ون‌، 17906/240، سازمان اسناد ملی ایران.

واگذاری اراضی قشلاقی مغان و سبلان و ارشق به خوانین ایل شاهسون، 19972/230، سازمان اسناد ملی ایران.

ــــــــــــ، «قانون اجازه واگذاری مراتع و اراضی دولتی واقعه در آذربایجان به خوانین و افراد شاهسون»، مصوبات مجلس شورای ملی، چاپ دوم، جلد اول، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دوره 8، ش 1211، ص 706، 1311.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.