palette
واکاوی علل پیشرفت ژاپن به مثابه الگوی ترقی و تجدد از منظر روزنامه اختر

چکیده

جنگ‌های ایران و روسیه و آگاهی ایرانیان از مسئله ترقی موجب شد تا نخبگان ایرانی با نگارش رساله و پس از آن‌ها روزنامه‌ها هرکدام در صدد ارائه راهکاری برای برون از عقب‌ماندگی ایران برآیند. در این میان روزنامه اختر به‌عنوان نخستین روزنامه فارسی‌زبان خارج از کشور مسئله ژاپن را مثابه یک کشور پیشرفته آسیایی که می‌تواند مدل مناسبی برای ایرانیان نیز باشد مطرح و در نوشتار خود بیش‌ازپیش به معرفی این کشور و علل پیشرفت آن پرداخت. توجه به مقوله‌های چون "توسعه دانش"، "نقش امپراتور"، "زنان" و "ارتباط با غرب" ازجمله مفاهیمی است که این روزنامه در علل ترقی این کشور بر آن‌ها تأکید دارد؛ بنابراین سؤال اصلی پژوهش حاضر این است چه مؤلفه‌های اساسی بر اساس نظریات نویسندگان روزنامه اختر موجب پیشرفت ژاپن گردید؟ و شناخت این نویسندگان از این کشور بر چه بنیان‌هایی استوار بود؟ فرضیه معطوف به این سؤال چنین تدوین شده است که نویسندگان روزنامه بر تأکید بر علل عینی توسعه و نادیده گرفتن سابقه تاریخی این کشور در حوزه‌های آموزشی و اجتماعی صرفاً دوره پایانی پیشرفت این کشور را مورد مداقه قرار دادند. برای پاسخ به سؤال مطالب روزنامه مورد تحلیل قرار گرفته تا تصویری مستند از دریافت نویسندگان روزنامه اختر و مبانی اندیشگی آنان درباره ریشه‌های توسعه ژاپن ارائه شود.

واژگان کلیدی
ترقی ژاپن، روزنامه اختر، توسعه معارف، مشارکت زنان، عصر ناصری

منابع و مآخذ مقاله

آدمیت، فریدون (1363). اندیشه‌های طالبوف تبریزی، تهران، انتشارات دماوند.

ــــــــــــــ (1385). اندیشه ترقی و حکومت قانون، انتشارات خوارزمی، تهران.

آرشـیو مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه.

آنجا پیستور، حاتم، و منصور چهرازی (1381). ترقی و تمدن ژاپن قرن نوزدهم، کتاب ماه و تاریخ و جغرافیا. خرداد و تیر 1381، مشاهر 56-57 صص 153-144.

بشیریه، حسین (1391). تاریخ اندیشه سیاسی در قرن بیستم، اندیشه‌های مارکسیستی، تهران، انتشارات نی.

تقی زاده، سید حسن (1921). مجله کاوه، شماره ۱، دوره جدید، ژانویه ۱۹۲۱.

حسینی پور، مسعود و آزیتا همدانی. (1392) ترکستان اولین روزنامه فارسی‌زبان در عثمانی، بخارا، سال پانزدهم، شماره 97، آذر-دی.

ساسانی، خان ملک (1354). یادبودهای سفارت استانبول، تهران، انتشارات بابک.

صحافباشی، ابراهیم (1357). سفرنامه ابراهیم صحافباشی تهرانی، به اهتمام محمد مشیری، تهران، شرکت مؤلفان و مترجمان ایران.

طباطبایی، محیط (1312). تاریخچه اعزام محصل به اروپا، روزنامه شفق سرخ، تیر.

گروهی نویسندگان (1381). مؤلفه های هویت ملی در ایران. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

لمبتون، آ.ک، (1375). ایران عصر قاجار، ترجمه سیمین فصیحی، مشهد، انتشارات جاودان.

مارش، دیوید و استوکر جولای (1384). روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی، نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی، تهران.

ماساهارو، یوشیدا (1373). سفرنامه یوشیدا ماساهارو، ترجمه هاشم رجب‌زاده، مشهد، موسسه چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی.

مستوفی، عبدالله (1371). شرح زندگانی من، ج 2، تهران، انتشارات زوار.

معینی علمداری، جهانگیر (1384). روش‌شناسی و نظریه‌های جدید در سیاست، تهران، نشر دانشگاهی.

وبر، ماکس (1382). روش‌شناسی علوم اجتماعی، ترجمه حسن چاوشیان، تهران، انتشارات مرکز.

A. L. Sadler, Shogun: The Life of Tokugawa Ieyasu, Tuttle Publishing, 2009.

Michael S. Laver, The Sakoku Edicts and the Politics of Tokugawa Hegemony, Cambria Press, 2011.

Micho Morishima, Why Japan has succeded, cambridge University press, 1982.

HMELJAK SANGAWA, K. (2017) “Confucian Learning and Literacy in Japan’s Schools of the Edo Period”, Asian Studies, 5.

Dore, Ronald P. Education in Tokugawa Japan. Berkeley and Los Angeles: University of California Press 1965.

Hirakawa Sukehiro, 'Japan's turn to the West', in Marius B. Jansen, ed. The Cambridge History of Japan, Vol. 5, Cambridge: Cambridge University Press, 1989.

S. C. M. Paine, The Japanese Empire: Grand Strategy from the Meiji Restoration to the Pacific War, Cambridge University Press, 2017.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.