اصناف و صنایع در بازار شیراز در سده‌های هفتم و هشتم قمری

علی بحرانی‌پور

چکیده


شیراز از دیرباز یکی كانون‌های مهم شهری جنوب ایران و نیز از مراكزی بود كه وجوه تولید كشاورزی، پیشه‌وری و دامداری را با توجه به رونق سه شیوة معیشت دامداری (شبانكارگان)، روستایی (روستاهای جلگه‌های كربال، استخر و دشت مرغاب و...)، و به ویژه شهری (شیراز و از آن میان كازرون) داشته است. در واقع بازار شیراز محل تجمع مواد خام و فراورده‌های حاصل از وجوه متنوع تولید در شهرهای دور و نزدیك بوده است كه از آن جمله است مروارید خلیج فارس، پشم و كُرك از نواحی شبانكاره و كرمان و... . از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی شیراز بر سر راه خلیج فارس به اصفهان و ری (محل اتصال جادة ابریشم و راه‌های دریایی خلیج فارس و اقیانوس هند)، روند مهاجرت پیشه‌وران و مردم شهرهای همسایه به شیراز و تخریب كانون‌های شهری همسایه‌ای چون اصفهان در آغاز عهد مغول، موجب رونق بازار شیراز شد. اوج‌گیری طریقت‌های صوفیانه‌ای چون پیروان ابن‌خفیف شیرازی، شیخ كبیر و شیخ ابواسحاق كازرونی نیز در تقویت همبستگی اجتماعی اصناف و انسجام صنفی بازار شیراز اهمیت داشت. مقالۀ حاضر می‌كوشد تا به این پرسش پاسخ گوید كه اصناف و صنایع بازار شیراز در قرون 7 و 8 قمری چه اوضاع و چه نوع تولیداتی داشته است؟ فرضیه بر آن است که برخلاف نظر برخی مورخان اقتصادی كه معتقد به غلبۀ صدور مواد خام در اقلام صادراتی ایران سده‌های مذکور هستند، به نظر می‌رسد كه درصد قابل توجهی از كالاهای تولیدی بازار شیراز حاصل فرایند كار صناعی و نه تنها تولید مواد خام بوده است.

واژگان کلیدی


شیراز از دیرباز یکی كانون‌های مهم شهری جنوب ایران و نیز از مراكزی بود كه وجوه تولید كشاورزی، پیشه‌وری و دامداری را با توجه به رونق سه شیوة معیشت دامداری (شبانكارگان)، روستایی (روستاهای جلگه‌های كربال، استخر و دشت مرغاب و...)، و به ویژه شهری (شیراز و از آن میان كازرون) داشته است. در واقع بازار شیراز محل تجمع مواد خام و فراورده‌های حاصل از وجوه متنوع تولید در شهرهای دور و نزدیك بوده است كه از آن جمله است مروارید خلیج فارس، پشم و كُرك از نواحی شبانكاره و كرمان و... . از سوی دیگر موقعیت جغرافیایی شیراز بر سر راه خلیج فارس به اصفهان و ری (محل اتصال جادة ابریشم و راه‌های دریایی خلیج فارس و اقیانوس هند)، روند مهاجرت پیشه‌وران و مردم شهرهای همسایه به شیراز و تخریب كانون‌های شهری همسایه‌ای چون اصفهان در آغاز عهد مغول، موجب رونق بازار شیراز شد. اوج‌گیری طریقت‌های صوفیانه‌ای چون پیروان ابن‌خفیف شیرازی، شیخ كبیر و شیخ ابواسحاق كازرونی نیز در تقویت همبستگی اجتماعی اصناف و انسجام صنفی بازار شیراز اهمیت داشت. مقالۀ حاضر می‌كوشد تا به این پرسش پاسخ گوید كه اصناف و صنایع بازار شیراز در قرون 7 و 8 قمری چه اوضاع و چه نوع تولیداتی داشته است؟ فرضیه بر آن است که برخلاف نظر برخی مورخان اقتصادی كه معتقد به غلبۀ صدور مواد خام در اقلام صادراتی ایران سده‌های مذکور هستند، به نظر می‌رسد كه درصد قابل توجهی از كالاهای تولیدی بازار شیراز حاصل فرایند كار صناعی و نه تنها تولید مواد خام بوده است.

تمام متن:

PDF

ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.