palette
الگویی برای بررسی مفاهیم کلیدی سیاسی‌ـ اجتماعی در تاریخ ایران معاصر؛ مسئله روش

چکیده

انبوه و شتاب رخدادهای صد سال اخیر ایران، زمانِ ایرانی را دچار فشردگی و مفاهیمِ زبان فارسی را دچار آشوب کرده است. این آشوب معنایی در میدان واژگانیِ یک مفهوم و رقابت واژه‌های هم‌خانواده به‌خوبی نمایان می‌شود. «رنجبر»، «مستضعف»، «زحمتکش»، «تهی‌دست» و «قشر آسیب‌پذیر» را می‌توان متعلق به میدان واژگانی «فرودستان» دانست و این پرسش‌ها را مطرح ساخت که دلایل پدیدآیی هر کدام از آنها چه بوده است و چه طور در دوره‌ای خاص به واژگانی کلیدی در رویدادها و دوره‌های تاریخ معاصر بدل شده‌اند؟ روابط قدرت و ایدئولوژی پنهان در پسِ گفتمان‌های مولّد و مبلّغ این واژه‌ها کدام­اند؟ چه بینامتنیتی در این میان وجود دارد؟ هر واژه چه طور هژمون شده است؛ چه مدلول‌هایی داشته و در طول زمان چه چرخش‌های معنایی­ای را از سر گذرانده و این چرخش‌ها و اوج و افول‌ها در چه شرایطی ممکن شده است؟ در این موضوع مطالعاتی، که هم سویه‌های تاریخی دارد و هم زبانی، پیش از همه، روش و الگوی پژوهش است که خود بدل به مسئله می‌شود تا از خود بپرسیم کدام رویکردهای تاریخی و زبانی می‌توانند به پژوهشگر در یافتن پاسخی دقیق‌تر به این پرسش‌ها یاری رسانند؟ از این رو، پیشنهاد پژوهش نظری حاضر ساخت الگویی ترکیبی از رشته‌های زبان‌شناسی و تاریخ است که در آن تحلیل انتقادی گفتمان فرکلاف در مرکز قرار می‌گیرد و تلاش می‌شود با کمک ‌گرفتن از دو رویکرد دیگر از حوزه‌های تاریخ و معناشناسی، یعنی تاریخ مفهوم‌های رینهارت کوزلک و میدان واژگانی یوست تریر، یک الگوی نظری فراهم شود که هم به کارِ مورخانی بیاید که دغدغه‌های زبانی دارند و هم یاریگرِ زبان‌شناسانی باشد که تاریخی فکر می‌کنند

واژگان کلیدی
تاریخ مفهوم‌ها - تحلیل انتقادی گفتمان - میدان واژگانی - ایران معاصر

منابع و مآخذ مقاله

Achugar, Mariana, “Critical Discourse Analysis and History”, In The Routledge Handbook of Critical Discourse Studies, edited by John Flowerdew and John Richardson, 298-311, London: Rutledge, 2017.

Åkerstrøm Andersen, Niels, Discursive Analytical Strategies, Bristol: The Policy Press, 2003.

Den Boer, Pim, “The Historiography of German Begriffsgeschichte and the Duthch Project of Conceptual History”, In History of Concepts: Comparative Perspectives, 13-22, Amsterdam: Amsterdam University Press, 1998.

Geeraerts, Dirk, Theories of Lexical Semantics, New York: Oxford University Press, 2010.

Fairclough, Norman, Language and Power, London: Longman, 1989.

__________, Discourse and Social Change, Cambridge: Policy Press, 1992.

__________ , Critical Discourse Analysis, London: Longman, 1995.

__________, “Critical Discourse Analysis as a Method in Social Scientific Research”, In Methods of Critical Discourse Analysis, edited by Ruth Wodak and Michael Meyer, 121-138, London: Sage, 2001.

Fairclough, Norman and Jane Mulderrig and Roth Wodak, “Critical Discourse Analysis”, In Discourse as Social interaction: Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, edited by Teun Van Dijk, Vol. 2, 357-378, London: Sage, 1997.

Flowerdew, John and John Richardson, The Routledge Handbook of Critical Discourse Studies, London: Rutledge, 2017.

Halkier, Henrik, Discourse, Institutionalism and Public Policy: Theory, Methods and a Scottish Case Study, Denmark: Aalborg Universitet, 2003.

Halliday, Michael, Explorations in the functions of language, London: Edward Arnold, 1973.

Hampsher-Monk, Iian and Kareen Tilmans and Frank Van Vree, History of Concepts: Comparative Perspectives, Amsterdam: Amsterdam University Press, 1998.

Ifversen, Jan, “Text, Discourse, Concept: Approaches to Textual Analysis”, Kontur–Tidsskrift for Kulturstudier, No. 7, 2003, pp. 60-69.

Krzyżanowski, Michał, “Recontextualisation of Neoliberalism and the Increasingly Conceptual Nature of Discourse: Challenges for Critical Discourse Studies.” Discourse and Society 27, No. 3, 2016, pp. 308 –321.

Koselleck, Reinhart, “Linguistic Change and the History of Events”, Journal of Modern History, No. 61, 1989, pp. 649-666.

____________, “Social History and Conceptual History”, International Journal of Politics, Culture and Society 2, No. 3, 1989, pp. 308-325.

____________, The Practice of Conceptual History, translated by Todd Samuel Presner and Others, California: Stanford University Press, 2002.

____________, Future Past, translated by Keith Tribe, New York: Columbia University Press, 2004.

____________, Sediments of Time, translated and edited by Sean Franzel and Stefan-Ludwig Hoffmann, Stanford: Stanford University Press, 2018.

Lehrer, Adrienne, “The Influence of Semantic Field on Semantic Change”, In Historical Semantics – Historical Word-Formation, edited by Jacek Fisiak, 283–296, Berlin: De Gruyter Mouton, 1985.

Lyons, John, Semantics, Vol. 1, Cambridge: Cambridge University Press, 1996.

Nerlich, Brigitt and D. Clarke David, “Semantic Fields and Frames: Historical Explorations of the Interface between Language, Action, and Acquisition”, Journal of Pragmatics 22, No. 2000, 2000, pp. 125-150.

Palonen, Kan, “Reinhart Koselleck on Translation, Anachronism and Conceptual Change”, In Why Concepts Matters, Translating Social and Political Thoughts, edited by Martin J. Burke and Melvin Richter, 73-92. Leiden, Boston: Brill, 2012.

Palti, Elías, “Koselleck—Foucault: The Birth and Death of Philosophy of History”, In Philosophy of Globalization, edited by Concha Roldán, Daniel Brauer and Johannes Rohbeck, 409-422. Berlin: De Gruyter, 2018.

Saussure, Ferdinand de., Course in General Linguistics, translated by Wade Baskin, New York: Columbia University Press, 1959.

Ullmann, Stephen, Semantics: An introduction to the science of meaning, Oxford: Blackwell, 1962


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.