نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

گروه تاریخ- دانشکده علوم انسانی- دانشگاه یاسوج

10.52547/irhj.2022.225885.1121

چکیده

قدرت‌گیری شاه اسماعیل صفوی(930-907ق)و تشکیل سلسله صفویان توسط وی یکی از مهمترین حوادث تاریخی ایران محسوب می‌شود.این حادثه به طور ویژه مورد توجه مورخان دوره صفوی قرار داشته و تبدیل به یکی از محورهای مهم تاریخ‌نگاری صفویان شده است.مهم‌ترین و غالب‌ترین دیدگاهی که در بازتاب این حادثه بر جریان تاریخ‌نگاری صفویان حاکم بوده، ارائه روایت دینی و مذهبی از این رویداد بوده است.این نوع نگاه متأثر از نگرش دینی حاکم بر جریان تاریخ‌نگاری ایران به طور عموم و ماهیت مذهبی صفویان به صورت خاص بوده ودر همین راستا استفاده از آیات قرآن کریم مهمترین محورروایت مورخان صفوی از قدرت‌گیری شاه اسماعیل بوده است.مسئله اصلی این پژوهش آن است که آیات قرآن در روایت تاریخ‌نگاری صفویان از قدرت‌گیری شاه اسماعیل چه نقشی داشته‌اند؟در این پژوهش آن دسته از منابعی که روایتی آیه‌نگارانه از قدرت‌گیری شاه اسماعیل داشته‌اند،استفاده شده و باید در نظر داشت که برخی از منابع دوره صفوی به ویژه منابع متأخر رویکردی آیه‌نگارانه نسبت به این رویداد نداشته‌اند.

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که:روایت آیه‌نگارانه مورخان صفوی از قدرت‌گیری شاه اسماعیل در پنج مؤلفه منعکس یافته:مسئله مشروعیت‌بخشی به حکومت،روایت آیه‌نگارانه از پیروزی‌های شاه اسماعیل، توصیف مخالفان،ایجاد شباهت میان احوال شاه اسماعیل و پیامبران الهی و نهایتاً توجیه اقدامات شاه اسماعیل که عمدتا خشن بوده‌اند.مسئله مشروعیت‌بخشی، مهم‌ترین دغدغه‌ی مورخان صفوی بوده که این مسئله دو محور داشته نخست:مشروعیت دادن به کلیت حکومت صفویان، دوم:مشروعیت‌بخشی به حکومت و اقدامات شاه اسماعیل بوده و در همین جهت بوده که مورخان صفوی تلاش داشته‌اند از آیاتی که با این اهداف همسو بوده‌اند استفاده نمایند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A Study of the Statistical Narrative of Safavid Historiography from the Gaining Power of Shah Ismail

نویسنده [English]

  • mahmoud mehmannavaz

Department of History, Faculty of Humanities, Yasouj University

چکیده [English]

The rise of Shah Ismail Safavid(930-907 AH)and the formation of the Safavid dynasty by him is one of the most important historical events in Iran.This incident has been especially considered by Safavid historians and has become one of the important axes of Safavid historiography.The most important and dominant view that reflected the Safavid historiography in the reflection of this incident was the presentation of a religious narration of this event.This kind of view is influenced by the religious attitude of the Iranian historiography in general and the religious nature of the Safavids in particular, and in this regard, the use of verses from the Holy Quran has been the most important focus of Safavid historians on the rise of Shah Ismail.The main issue of this research is what role did the verses of the Qur'an play in the narration of Safavid historiography from the rise of Shah Ismail? In this study, those sources that have a figurative narrative of Shah Ismail's rise topower have been used, and it should be noted that some sources of the Safavid period, especially later sources, did not have a figurative approach to this event

Findings show that:The iconographic narrative of Safavid historians of Shah Ismail's rise to power is reflected in five components: the issueof legitimacy to the government, the iconographic narrative of Shah Ismail's victories, the description of the opposition, the similarity between the Shah's condition Ishmael and the divine prophets and finally justifying the actions of King Ishmael which were mostly violent.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mirror painting
  • Historiography
  • Shah Ismail
  • Safavid
  • narration