تبیین ایدئولوژی و برنامه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جمعیت آزادی مردم ایران (بهمن 1331 تا اسفند 133۳)
تبیین ایدئولوژی و برنامه های سیاسی، اجتماعی و اقتصادی جمعیت آزادی مردم ایران (بهمن 1331 تا اسفند 133۳)

سید هاشم آقاجری؛ مهدی زمانی

دوره 16، شماره 2 ، مهر 1402، ، صفحه 135-157

https://doi.org/10.48308/irhj.2023.232480.1252

چکیده
       در پی باز شدن فضای سیاسی و فکری ایران در دهۀ بیست، احزاب مختلف با ایدئولوژی و برنامه­های متفاوت پدید آمدند. جمعیت آزادی مردم ایران یکی از این احزاب بود که مقارن با دورۀ نهضت ملی شدن صنعت ...  بیشتر
مهاجرت بلوچ های ایرانی به شرق آفریقا: پارادایمی موفق از حفظ هویت و تاثیر و تاثر متقابل فرهنگی
مهاجرت بلوچ های ایرانی به شرق آفریقا: پارادایمی موفق از حفظ هویت و تاثیر و تاثر متقابل فرهنگی

امیربهرام عرب احمدی

دوره 16، شماره 2 ، مهر 1402، ، صفحه 159-182

https://doi.org/10.48308/irhj.2023.232484.1253

چکیده
     این مقاله با بررسی چندوجهی دلایل و چگونگی مهاجرت تاریخی بلوچ­های ایرانی به شرق آفریقا، درصدد است تصویری کلی از وضعیت گذشته و حال ایرانیان مهاجر به شرق آفریقا و نحوۀ تطبیق آنها با محیط جدید ترسیم ...  بیشتر
بررسی جایگاه درآمدهای نفتی در برنامه‌های پنج‌گانه عمرانی(1356-1327 ش) دوران پهلوی
بررسی جایگاه درآمدهای نفتی در برنامه‌های پنج‌گانه عمرانی(1356-1327 ش) دوران پهلوی

نبی امیدی

دوره 16، شماره 1 ، فروردین 1402، ، صفحه 79-102

https://doi.org/10.48308/irhj.2023.103371

چکیده
  ایران اولین کشور در خاورمیانه به شمار می­رود که نفت در آن تولید و صنعت نفت آن ملی شد. نفت مهم­ترین منبع تأمین درآمدهای ارزی و یکی از منابع اصلی در برنامه­های توسعه و بودجه­های سالانه در ایران بوده ...  بیشتر
اوضاع سیاسی کردستان ایران و عثمانی و تأثیرآن بر جنبش شیخ عبیدالله نهری در دوره قاجار
اوضاع سیاسی کردستان ایران و عثمانی و تأثیرآن بر جنبش شیخ عبیدالله نهری در دوره قاجار

رضا عبدالهی؛ عباس قدیمی قیداری

دوره 16، شماره 1 ، فروردین 1402، ، صفحه 103-130

https://doi.org/10.48308/irhj.2023.103332

چکیده
  جنبش شیخ ­عبیدالله نهری (شمزینی) در سال 1297ق (1880م) در دورۀ ناصرالدین شاه قاجار به وقوع پیوست. برای درک بهتر زوایای وقوع این جنبش و زمینه­های شکل­گیری آن باید اوضاع سیاسی مناطق کردنشین ایران و عثمانی ...  بیشتر
سیاست کشاورزی ایران در دوره اشغال ایران در جنگ جهانی دوم
سیاست کشاورزی ایران در دوره اشغال ایران در جنگ جهانی دوم

میکائیل وحیدی راد

دوره 15، شماره 2 ، مهر 1401، ، صفحه 223-244

https://doi.org/10.52547/irhj.15.2.223

چکیده
  ایران در طی دو جنگ جهانی، به­رغم اعلام پیش­دستانۀ بی­طرفی، آسیب­های فراوانی را متحمل شد. در جنگ جهانی دوم، اشغال ایران از سوی دول انگلیس، شوروی و امریکا در شهریور 1320 (سپتامبر 1941) و استعفای رضا شاه ...  بیشتر
تحلیلی بر فعالیت‌ها و رویکردهای انجمن زردشت در تعامل با ایران
تحلیلی بر فعالیت‌ها و رویکردهای انجمن زردشت در تعامل با ایران

حسین رسولی؛ پرستو مظفری

دوره 15، شماره 1 ، فروردین 1401، ، صفحه 189-208

https://doi.org/10.52547/irhj.15.1.189

چکیده
  تأسیس کشور عراق در دهۀ سوم قرن بیستم و منضم شدن مناطق کردنشین به این کشور باعث ناامیدی کردها از وعده‌های انگلستان و جامعۀ ملل برای ایجاد کشوری مستقل در مناطق کردنشین امپراتوری عثمانی شد. از این رو، زمینه‌های ...  بیشتر
نقدی بر تئوری های اروپامحور در دوره بندی تاریخ اقتصادی ایران؛ ایدئولوژی، زمان پریشی و فراروایت
نقدی بر تئوری های اروپامحور در دوره بندی تاریخ اقتصادی ایران؛ ایدئولوژی، زمان پریشی و فراروایت

ناصر صدقی؛ عارف نریمانی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 1-22

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.1

چکیده
  تاریخ­نگاری اقتصادی در ایران عموماً در قالب دو رویکرد معرفتی مارکسیستی ـ لنینیستی و نظریة آسیایی نمود یافته است. در این دو رویکرد با وجود آنکه نقش اقتصادی طبقات اجتماعی و دولت در تاریخ ایران نشان داده ...  بیشتر
آگاهی ایرانیان از اقتصاد کشاورزی امریکا و الگوبرداری از آن؛ از دورة ناصری تا پایان قاجاریه (با تکیه بر مطبوعات و اسناد منتشرنشده)
آگاهی ایرانیان از اقتصاد کشاورزی امریکا و الگوبرداری از آن؛ از دورة ناصری تا پایان قاجاریه (با تکیه بر مطبوعات و اسناد منتشرنشده)

فرشته جهانی؛ علیرضا ملائی توانی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 101-123

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.101

چکیده
  از نیمة دوم سده نوزدهم آگاهی ایرانیان از امریکا و تحولات این کشور در حوزه‌های مختلف گسترش یافت. این آگاهی حاصل اخبار و اطلاعاتی بود که بیشتر در مطبوعات داخل و خارج کشور منتشر می‌شد. یکی از حوزه‌هایی ...  بیشتر
ناپایداری سیاسی در ایران قرن هشتم هجری: بررسی آماری عمر حکومت‌ها و میانگین سلطنت حکام
ناپایداری سیاسی در ایران قرن هشتم هجری: بررسی آماری عمر حکومت‌ها و میانگین سلطنت حکام

محسن لطف ابادی؛ اللهیار خلعتبری؛ عطالله حسنی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 29-56

چکیده
  قرن هشتم در تاریخ ایران، قرن تشکیل سلسله‌های محلی است. در این قرن در چهار گوشه ایران، سلسله‌های مختلف همانند قارچ از زمین می‌روییدند و دیگر کشور توسط حکومتی متمرکز و یکپارچه اداره نمی‌شد. در این پژوهش ...  بیشتر
عوامل موثر بر انعقاد قرارداد بازرگانی و بحرپیمائی 1319 ایران و شوروی
عوامل موثر بر انعقاد قرارداد بازرگانی و بحرپیمائی 1319 ایران و شوروی

سید حسن شجاعی دیوکلائی

دوره 11، شماره 1 ، فروردین 1397، ، صفحه 77-102

چکیده
  مناسبات تجاری ایران و شوروی در دوران پهلوی­اول به واسطه سیاست­های اتخاذ شده از سوی رجال سیاسی و اقتصادی دو کشور متفاوت از مناسبات تجاری در دوران قاجار دنبال شد. در حالی که روسیه در دوران قاجار پس از تحمیل ...  بیشتر
پیدایی و شیوعِ اعتیاد به افیون در عصر صفوی
پیدایی و شیوعِ اعتیاد به افیون در عصر صفوی

یعقوب تابش؛ سید هاشم آقاجری؛ عطاالله حسنی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 1-39

چکیده
  دورۀ صفوی با دگرگونی‌های اجتماعی متنوعی رویارو گردید، یکی از این دگرگونی‌ها، پدیدۀ اعتیاد به افیون بود. این مادۀ مخدّر، در ایران پیشا صفوی، بیشتر مصارف پزشکی داشت. در عصر صفوی، اعتیاد به افیون به صورت ...  بیشتر
تطور و تکوین معنایی واژه کُرد در منابع دوره اسلامی(قرن اول تا نهم هجری)
تطور و تکوین معنایی واژه کُرد در منابع دوره اسلامی(قرن اول تا نهم هجری)

مدرس سعیدی؛ غلامحسین زرگری نژاد

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 91-116

چکیده
  واژه کُرد که امروزه به عنوان یکی از گروه­های قومی منطقه خاورمیانه، فهم می­شود، در منابع دوره اسلامی کاربرد و معنایی مبهم دارد. در دوره معاصر برخی از پژوهشگران، واژه کُردِ منابع را با تلقّی رایج امروزی، ...  بیشتر
سازوکار و نشانه‌های ادغام ایران در اقتصاد جهانی قرن نوزدهم
سازوکار و نشانه‌های ادغام ایران در اقتصاد جهانی قرن نوزدهم

سید حسن شجاعی دیوکلایی

دوره 10، شماره 1 ، فروردین 1396، ، صفحه 117-154

چکیده
  وقوع انقلاب صنعتی جوامع صنعتی را بر آن داشت تا برای تأمین نیازهای خود جوامع ماوراءدریاها را در اقتصادی جهانی ادغام کنند. هدف از این اقدام تبدیل کردن جوامع ماوراءدریاها به محلی برای صدور کالاهای ساخته ...  بیشتر
عوامل مؤثر بر رشد صادرات فرش و پیامدهای اقتصادی آن در ایران قرن نوزدهم میلادی
عوامل مؤثر بر رشد صادرات فرش و پیامدهای اقتصادی آن در ایران قرن نوزدهم میلادی

احمد لعبت فرد؛ جهانبخش ثواقب

دوره 9، شماره 2 ، خرداد 1395، ، صفحه 87-126

چکیده
  در قرن نوزدهم میلادی با ایجاد تحول و دگرگونی در تجارت خارجی، فرش به یکی از کالاهای عمده در صادرات ایران تبدیل شد. ایجاد سرمایه­گذاری و اتکا به نیروی انسانی مستعد، در دسترس بودن مواد خام اولیه، بافت جمعیتی ...  بیشتر
قزلباش اصطلاح منفور عصر شاه اسماعیل زمینه‌های تاریخی پدیداری اصطلاح قزلباش و پی‌آمدهای ناشی از به‌کارگیری آن
قزلباش اصطلاح منفور عصر شاه اسماعیل زمینه‌های تاریخی پدیداری اصطلاح قزلباش و پی‌آمدهای ناشی از به‌کارگیری آن

عطاالله حسنی

دوره 9، شماره 1 ، فروردین 1395، ، صفحه 69-114

چکیده
  صفوی شیوع داشته ‌است. به کارگیری اصطلاح «قزلباش» توسط مورخان پس از شاه اسماعیل برای دهه‌های نخستین عصر صفوی، باعث به کار نبردن مفاهیم و اصطلاحات در غیر زمان تاریخی آن‌ها، لازمۀ روایتگری تاریخی ...  بیشتر
روابط سیاسی اتابکان آذربایجان با خلفای عباسی
روابط سیاسی اتابکان آذربایجان با خلفای عباسی

تورج تیموری

دوره 8، شماره 2 ، مرداد 1394، ، صفحه 43-80

چکیده
  اتابکان آذربایجان با استفاده ازمنصب اتابکی موجود در  ساختار حکومتی سلجوقیان و اختلافات داخلی شاهزادگان سلجوقی توسط اتابک شمس‌الدین ایلدنیز شکل گرفت. خاندان ایلدنیز در عصر اتابکی که از سال 540 هـ تا ...  بیشتر
نقش سیاست‌گذاری‌های دولتی در کاهش تولید و مصرف ذغال چوب در ایران طی برنامه‌های اول و دوم عمرانی (1327-1341)
نقش سیاست‌گذاری‌های دولتی در کاهش تولید و مصرف ذغال چوب در ایران طی برنامه‌های اول و دوم عمرانی (1327-1341)

مهدی رفعتی پناه مهرآبادی؛ کریم سلیمانی دهکردی

دوره 8، شماره 2 ، مرداد 1394، ، صفحه 125-144

چکیده
  جنگل‌ها و محصولات جنگلی در طول تاریخ به‌عنوان عاملی جهت رفع نیازهای انسانی چه در تأمین بخشی از مواد غذائی و سوخت مورد نیاز بشر و چه در برآوردن برخی از نیازهای صنعتی نقش مهمی بازی کرده‌اند. یکی از مصارف ...  بیشتر
میرزامحبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو: دولتمردی ناشناخته از عصر ناصری
میرزامحبعلی‌خان ناظم‌الملک مرندی یکانلو: دولتمردی ناشناخته از عصر ناصری

نصراله صالحی

دوره 8، شماره 2 ، مرداد 1394، ، صفحه 145-172

چکیده
  میرزامحبعلی­خان ناظم­الملک مرندی یکانلو، از اواخر دورة محمدشاه قاجار تا سال 1309 قمری به عنوان یکی از رجال وزارت امور خارجه، عهده­دار مسؤلیت­ بود. وی کار خود را با دستیاری و منشیگری میرزاجعفرخان ...  بیشتر
مطالعۀ تطبیقی نگرش ایلچیان ایران با سفیران روسیه در آغاز سلطه نظامی روس‌ها بر فرارود
مطالعۀ تطبیقی نگرش ایلچیان ایران با سفیران روسیه در آغاز سلطه نظامی روس‌ها بر فرارود

حسن شجاعی مهر

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1394، ، صفحه 143-194

چکیده
  این تحقیق بر­آن بودهاست تا تفاوت نگرش سیاسی سنتی ایلچی­های ایرانی را با نگرش دیپلوماتیک مدرن سفیران روسی در منطقه فرارود آشکار سازد. سفرنامه بخارا گزارش سفر یک ایلچی ایرانی است­که از سوی محمد شاه ...  بیشتر
فتوا و کارکردهای سیاسی آن در ایران عصر سلجوقی
فتوا و کارکردهای سیاسی آن در ایران عصر سلجوقی

امامعلی شعبانی

دوره 8، شماره 1 ، فروردین 1394، ، صفحه 195-219

چکیده
  تاریخ ایران با توجه به بافت مذهبی جامعه خود همواره با مقوله‌ای به نام «فتوا» پیوند خورده است. فتوا در نتیجۀ مجموعه‌ای از عوامل شکل گرفته و با کارکردهای متعدد و در عین حال متنوع، به عنوان یک عامل ...  بیشتر
تأثیر عملیاتی شدن پیمان سه جانبه بر کارکرد راههای ریلی و شوسه در ایران
تأثیر عملیاتی شدن پیمان سه جانبه بر کارکرد راههای ریلی و شوسه در ایران

مرجان برهانی؛ کریم سلیمانی

دوره 7، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 23-44

چکیده
  با هجوم نیروهای آمریکا، انگلیس، و شوروی در شهریور1320(سپتامبر1941م) و فروریختن حکومت پهلوی اول، ایران به اشغال متفقین درآمد. حضور تحمیلی نیروهای متفقین در کشور، تبعات مختلفی در زمینههای اقتصادی، سیاسی، ...  بیشتر
اهداف و کارکردهای کنسولگری‌های انگلیس در کرمان و سیستان(1333-1312ﻫ.ق)
اهداف و کارکردهای کنسولگری‌های انگلیس در کرمان و سیستان(1333-1312ﻫ.ق)

رضا صحت منش؛ محمد مهدی مرادی خلج

دوره 7، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 55-87

چکیده
  منطقه جنوب شرقی ایران صحنه رقابتهای روس و انگلیس در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بود. قصد روسیه تحت فشار گذاشتن بریتانیا با هدف نزدیک شدن به هند و قصد انگلیس به وجود آوردن منطقه حائل و سد دفاعی برای محافظت ...  بیشتر
روابط خانات ایروان با گرجی ها و نقش قدرت های پیرامونی در دوره حکمرانی حسینعلی خان قاجار ایروانی
روابط خانات ایروان با گرجی ها و نقش قدرت های پیرامونی در دوره حکمرانی حسینعلی خان قاجار ایروانی

محمد عزیزنژاد؛ رضا دهقانی

دوره 7، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 89-112

چکیده
  حکومت محلی خانات ایروان(1160-1243ق.)، در قلمرو جغرافیای سیاسی ایالت چخور سعد سابق حکومت صفوی شکل گرفته بود. حیات سیاسی این خانات از بدو تأسیس همواره مورد تهدید مداوم حکومت های همجوار خصوصاً گرجی ها قرار داشت. ...  بیشتر
نظام هیئت وزرایی در ایران پیشامشروطه
نظام هیئت وزرایی در ایران پیشامشروطه

محمد حسن مرادی علی آبادی؛ هوشنگ خسرو بیگی

دوره 7، شماره 2 ، شهریور 1393، ، صفحه 129-160

چکیده
  سازمان اداری ایران در دوره قاجاریه با اقتباس از تشکیلات اداری دوره صفویه شکل گرفت و همگام با تثبیت حکومت قاجاریه و توسعه روابط خارجی، به سرعت گسترش یافت. بخش زیادی از این گسترش تشکیلات مربوط به دوره طولانی ...  بیشتر
جنبش مشروطه‌خواهی ایرانیان؛ خیالی ناممکن یا برنامه‌ای ناتمام
جنبش مشروطه‌خواهی ایرانیان؛ خیالی ناممکن یا برنامه‌ای ناتمام

محمد علی اکبری

دوره 6، شماره 2 ، آبان 1392، ، صفحه 1-16

چکیده
  جنبش مشروطه‌خواهی مردم ایران، از زوایای مختلفی مورد بررسی محققان قرار گرفته است. با این حال این واقعۀ مهم از جهت انطباق با زمانه و افق تاریخی ایران کمتر مورد کندوکاو قرار گرفته است. اندک تحقیقات موجود ...  بیشتر