نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، گروه مطالعات تاریخی و محیطی

10.52547/irhj.2022.228422.1170

چکیده

قوانین برنامه‌های عمرانی سوم، چهارم و پنجم را می‌توان به عنوان مقدمه و مبنای اثرگذارترین پروژه-های نوسازی در دولت پهلوی به حساب آورد. این قوانین در حقیقت سنگ‌بنایِ استراتژی‌هایی بودند که دولت پهلوی تحت عنوان برنامه‌های عمرانی برای پیشبرد پروژه نوسازی تدوین کرد و به همین دلیل بررسی آنها می‌تواند به شناخت ماهیت برنامه‌های عمرانی و نوع نگاه دولت پهلوی به پروژه نوسازی کمک کند. این مقاله با استفاده از «دستور زبان نهادی» در صدد استخراج گزاره‌های نهادی و تحلیل قوانین برنامه‌های مزبور است تا نشان دهد که ماهیت این برنامه‌ها از حیث اجزای مختلف گزاره‌های نهادی چون جزء اسنادی، شدت التزام، عمل، شرط و تنبیه چگونه بوده و اصولاً عامل اصلی در این قوانین کدام عامل بوده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در تدوین قوانین برنامه‌های عمرانی، دولت به عنوان عامل اصلی در مرکز برنامه‌ها قرار داد. در هیچ یک از 111 گزاره نهادی موجود از سازمان‌های مردم‌نهاد یا غیر دولتی به عنوان جزء اسنادی نام نرفته است. همچنین در 108 گزاره از شدت التزام بهره گرفته شده است. نکته قابل تأمل اینکه 81 مرتبه از اجبار به عنوان جزءِ شدت التزام استفاده شده است که این امر نشان از ماهیت دستوری برنامه‌ها دارد. به علاوه عدم قید هر گونه شرط زمانی و مکانی در جزء شرط دلالت بر «عام‌بودگی» برنامه‌های عمرانی بدون توجه به تنوع زیستی، فرهنگی و اجتماعی دارد و آنی‌ترین نتیجۀ چنین نگاهی درگیر کردن دولت در امور مختلف، کنار گذاشتن نیروهای بالقوۀ مردمی و طرد مشارکت عمومی است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

An Analysis of development legislation in Iran by using institutional grammar

نویسنده [English]

  • mahdi rafatipanh mehrabadi

SAMT

چکیده [English]

The laws of the third, fourth and fifth development plans can be considered as the introduction and basis of the most effective development projects in the Pahlavi state. These laws were, indeed, the foundation of strategies that Pahlavi state legislated for advancing development projects and because of that, by studying them we can understand the essence of development plans and the way that government looked at development project. This article by using institutional grammar is going to extract institutional statements and analyze these laws in order to show the essence of these laws according to different aspects of institutional statement such as attribute, deontic, aim, conditions and or else. The findings of the research show that legislation of development plans, the government was placed in the center of the plans as the main factor. In none of the 111 existing institutional statements, non-governmental organizations are mentioned as attribute. Also in 108 statements, deontic has been used. It is worth considering that in deontics, obligation has been mentioned 81 times. This shows mandatory nature of the development plans. In addition, not mentioning any time and place condition in the condition part indicates the generality of development plans that ignore the biological, cultural and social diversity. And the most immediate consequence of such a look , is involving the state in different affairs, putting aside people’s potential forces and rejecting public participation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • development plans
  • institutional grammar
  • modernization
  • Pahlavi state
  • mohammad reza shah