نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه تاریخ دانشگاه سیستان و بلوچستان

10.52547/irhj.2022.227817.1156

چکیده

تبیین نظریه شکاف‌های اجتماعی در جامعه ایرانی عصر انتقال و خلافت اموی، و به دنبال آن ظهور پدیده گریز در این جامعه از کانون خلافت با تحلیل کارکرد گرایانه قابل بررسی است. با سپری شدن ایام فتوح و عدم جذب عملی ایرانیان در جامعه‌ی جدید عرب- اسلامی و عدم تحقق تصورات ایرانیان در تغییر و تحول کلی وضعشان، نه‌تنها شکاف‌های اجتماعی گذشته برای آنان از بین نرفت بلکه عملاً با گسترش نظام قبایلی و قرار گرفتن موالی در پایین‌ترین قسمت این ساختار؛ موجب شد که آنان به‌عنوان اقشار فرودست از فضای جدید بهره‌ای نبرند. در این تحقیق که به روش تاریخی و بین رشتهای با تحلیل نظریه شکاف و گریز در جامعه‌شناسی انجام می‌شود، با این سؤال که نقش شکاف‌های اجتماعی موجود در بین ایرانیان در تحقُق روند گریز در قرن اول هجری چه بوده است؟ به پاسخی در فرض تحقیق میپردازد که؛ شکاف‌های اجتماعی موجود در نظام اموی باعث گریز لایه‌های متعدد جامعه‌ی ایرانی از کانون قدرت بوده و بهدلیل ساختار خلافت اموی، زمینه‌های گریز در این جامعه را فراهم نموده است. دست‌یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که سیاست تبعیضی امویان و وجود طبیعی شکاف‌های اجتماعی در جامعه ایرانی قرن اول منجر به تحقق نظریه گریز شده و این جامعه را به امید فردای بهتر آماده پذیرش دعوت عباسی نموده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Application of social gap and unsociability theory to the Iranian society of the first century AH

چکیده [English]

Explaining the theory of social divisions in the Iranian society of the Umayyad transition , and the subsequent emergence of a phenomenon in this society from the center of the caliphate can be examined by functionalist analysis. With the passing of the lack of practical absorption of Iranians in the new Arab-Islamic society and the failure of Iranians to realize the general change in their situation, not only the past social gaps did not disappear for them but also practically with the expansion of the tribal system. As a result Structure; they, as the lower classes, did not enjoy the new space. In this research, which is done in a historical and interdisciplinary way by analyzing the theory of gap and escape in sociology, with the question of what was the role of social gaps among Iranians in realizing the trend of escape in the first century AH? Responds to the research hypothesis that; The social divisions in the Umayyad system caused various layers of Iranian society to flee from the center of power and due to the lack of adherence of the Umayyads to the Islamic method, provided the grounds for the abandonment of this society. The findings show that the discriminatory policy of the Umayyad's and the natural existence of social divisions in the Iranian society of the first century has led to the realization of the theory of escape and has prepared this society to accept the Abbasi invitation in the hope of a better tomorrow.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Social gaps, Umayyad, Social Escape, Mawali, Shu'
  • abiya