نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران .

3 استادیار گروه تاریخ و باستان شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

10.52547/irhj.2022.224452.1088

چکیده

این بررسی می‌خواهد مواضع روحانیت را در فرآیند انتقال قدرت از قاجاریه به پهلوی بازشناسد. هدفِ تحقیق، کند و کاوی ژرف پیرامون موجبات درگیری این قشر دیرپا در پهنه‌ی سیاست ایران از پیدایش سردار سپه تا برآمدن پادشاهی پهلوی است. پرسش بنیادین چنین در نظر گرفته شده که آیا روحانیت در برکناری سلطنتِ قاجار اثراتی اساسی و ممتاز داشت؟ در پاسخ، با بهره‌گیری از روشِ تحلیلِ تاریخی و بر پایه‌ی فرآورده‌های پژوهش می‌توان گفت: رضاخان در روند ریشه‌کن‌سازی قاجارها سه مرحله از سر گذرانید. در دو مرحله‌ی آغازین، کُنش‌های بیشینه‌ی روحانیت دارای جوهر بی‌طرفانه یا انتقادی بود. ولی از فرجامِ بحران خوزستان یعنی آغازِ واپسین مرحله‌، وضع دگرگون می‌شود. دیدگاه مراجع که بر لزوم تثبیت قدرتی متمرکز برای حفظ کیان مذهب، تأکید می‌کرد، غلبه یافت و بِه‌سازی مناسبات با سیدحسن مدرس، رضاخان را در موقعیت برتر سیاسی قرار داد. پیوند این‌ هر دو تأثیری شگرف بر کامیابیِ آتیِ‌ او بخشید.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The Clergy's Positions on the Transfer of Power from Qajar to Pahlavi Revisited

نویسندگان [English]

  • Mohammad Sadjed Soltani Abri 1
  • Fayyaz Zaahed 2
  • Seyyed Mohammad Saqafi nejad 3

1 Department of History and Archeology. Faculty of Literature and Humanities. IAUCTB. Tehran. Iran

2 Department of History and Archeology. Faculty of Literature and Humanities. IAUCTB. Tehran. Iran

3 Department of History and Archeology. Faculty of Literature and Humanities. IAUCTB. Tehran. Iran

چکیده [English]

The present paper attempts to investigate the positions adopted by the clergy during the process of the transfer of power from the Qajar dynasty to the Pahlavis. The purpose of the study is to delve deep into the causes of the involvement of this long-established social class in the Iranian political arena from the rise of the Sardar Sepah phenomenon until the beginning of the Pahlavi dynasty. The main research question is whether the clergy played a privileged and fundamental role in the overthrow of the Qajar dynasty? In response to this question, based on the historical analytical method and the findings of the study, it can be said that Reza Khan went through three stages in the process of overthrowing the Qajar dynasty. In the first two phases, the clergy mainly adopted an essentially neutral or, at most, critical stance, but Khuzestan’s crisis, i.e. the beginning of the last phase, fundamentally changed their attitude. The religious authorities’ view that a central power was necessary to preserve the religion gained dominance and the easing of relations with Seyyed Hasan Modarres, gave Reza Khan the upper hand in the political struggle. The two factors greatly contributed to Reza Khan’s future success.

کلیدواژه‌ها [English]

  • The Positions of the Clergy, The Shi&rsquo
  • a Clergy, Transfer of Power, The Qajar Dynasty, The Pahlavi Dynasty