نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 عضو هیات علمی/ گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران

3 دانشیارگروه تاریخ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

10.52547/irhj.2022.224450.1089

چکیده

بین‌النهرین از دیرباز محل تلاقی تمدن‌ها بوده و بستر مناسبی برای زایش اندیشه‌های مختلف فراهم کرده است. این سرزمین به دلیل موقعیت جغرافیایی، در تاریخ ایران نیز مهم است. در پایان دورۀ ساسانی، جماعت‌های مذهبی متمایزی در بین‌النهرین سکونت داشتند که گروهی از آنها پاگان بودند. در این پژوهش منظور از پاگانها افرادی هستند که خدایانی غیر از خدای واحد را می‌پرستیدند و طبیعت، کانون توجه آنها بود. از آنجایی که فتوح اسلامی، صبغۀ مذهبی داشت و بین‌النهرین یکی از سرزمین‌هایی بود که در آن فتوح اسلامی، صورت گرفت، شناخت تعامل پیروان ادیانِ حاضر در بین‌النهرین در آن بازۀ زمانی، ضروری است. از آنجایی که در آن زمان مسیحیان حضور پررنگی در بین‌النهرین داشتند، نحوۀ تعامل جماعت پاگان با مسیحیان در آستانۀ فتوح اسلامی در شناخت وقایع، تأثیرگذار است. هدف از انجام این پژوهش، شناخت جماعت پاگان و تعامل آنها با مسیحیان می‌باشد. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی، مبتنی بر روش تاریخی و با بهره‌‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و همچنین شواهد باستان-شناختی به این پرسش پاسخ می‌دهد که ممیزات پاگانهای ساکن در بین‌النهرین در آستانۀ فتوح اسلامی چه بود و آنها چه تأثیری بر مسیحیانِ همجوار خود گذاشتند؟ فرضیه این است که پاگانها تأثیر زیادی بر مسیحیان همجوار خود داشتند. یافته‌ها حاکی از آن بود که حران، ادسا و حیره مراکز آیینی پاگانها در بین‌النهرین بود. همچنین جادوگری، سرنوشت‌باوری بر پایۀ ستاره‌شناسی و قربانی کردن، نمایۀ پاگانیسم در بین‌النهرین بود . پاگانها توانستند بر مسیحیت تأثیر بگذارند. در مقابل، راهبان مسیحی تلاش می‌کردند تا پاگانها را به مسیحیت متمایل کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Pagan communities in Mesopotamia on the eve of Islamic Conquest

نویسندگان [English]

  • azadeh azadinezhad 1
  • Roozbeh Zarrinkoob 2
  • sina forouzesh 3

1 PhD Candidate of History, Department of History, Olum va Tahghighat University, Tehran, Iran.

2 Department of History, University of Tehran, Tehran, Iran

3 Associate Professor of History, Islamic Azad university, Olum va Tahghighat University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

From Ancient time, Mesopotamia has been a crossroad of civilizations and has provided a plenteous ground for the birth of various doctrines. Due to geographical location, this land is also important in the history of Iran. At the end of the Sassanid period, there were distinct religious groups in Mesopotamia, some of whom were pagans. In this study, pagans refer to people who worshiped gods other than the one god, and Nature was the focus of their attention. Since the Islamic Conquest was typically a religious progression and Mesopotamia was one of the lands in which the Islamic Conquest took place, it is necessary to know the interaction of the followers of the religions present in Mesopotamia at that time. Since Christians were numerous in Mesopotamia at that time, the way the Pagans interacted with Christians on the eve of Islamic Conquest,is influential to recognize events. The purpose of this study is to identify these pagans and the way, with which they interact Christians. In this research, the characteristics of pagans living in Mesopotamia and their interaction with Chirstians on the eve of Islamic conquest is questioned. Using descriptive-analytical approach, based on historical methods as well as taking advantage of library resources and archaeological evidences, it became cleared that Harran, Edessa, and Hira were the religious centers of the pagans in Mesopotamia.Witchcraft, astral fatalism, and sacrificing, were prominent features of paganism in Mesopotamia. This religion was able to influence Christianity. In contrast, Christian monks tried to proselytize pagans.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Pagans
  • Mesopotamia
  • Islamic Conquest
  • . Late Sassanide Persiod
  • Christianity