نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه فنی و حرفه‌ای و دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

2 دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران جنوب

3 دانشگاه آزاد اسلامی واحد اسلامشهر و واحد علوم و تحقیقات

10.29252/irhj.12.2.129

چکیده

«خود» و «دیگری» دو مفهوم برساختة اجتماعی‌اند و پیشینیة فرهنگی و تاریخی ملل مختلف و ایدئولوژی‌های حاکم بر جوامع در تغییر ماهیت این دو مفهوم، تعریف آن‌ها همچنین، نوع ارتباط‌شان با هم تأثیرگذار است. مواجهة ایران با تمدن غرب در عصر قاجار، به‌عنوانِ مهم‌ترین پدیدة فرهنگیِ تاریخ ایران پس از مواجهة آن با اسلام، «خود» ایرانی را دربرابرِ «دیگری» اروپایی قرار داد و تأثیر فراگیر این رویارویی موجد تحولاتی گسترده‌ در شاکلة فرهنگ و اجتماع ایرانیان گردید و هویت جامعة ایرانی را دستخوش تحولاتی بی‌سابقه‌ کرد. عبدالرحیم طالبوف یکی از پیشگامان تجددخواهی در ایرانِ عصر مشروطه بود که با آثارش زمینة بازنگری به «خود» و «غیر» را فراهم آورد. این مقاله به روش توصیفی ـ تحلیلی و با تمرکز بر آثار مکتوب طالبوف به دو پرسش پاسخ می‌دهد: 1. «خود» و «دیگری» در آینة مکتوبات طالبوف چگونه انعکاس یافته‌اند؟ و 2. نقش طالبوف در توسعة فرهنگی ـ اجتماعی جامعة آشوب‌‌زدة ایران روزگار خویش چه بوده است؟ فرضیة پژوهش نیز به شرح زیر است: تجربة زیسته در سپهر فرهنگی جامعه‌ای «غیرخودی»، جسارت «خود» را در پذیرا شدن «غیر» تقویت می‌کند. همچنین، حفظ هویت متضمن بقای فرهنگ و باورهای اجتماعی است. نتایج این بررسی نشان می‌دهد طالبوف، با به‌تصویر کشیدن «خود ـ جامعة ایرانی» و نمایاندن تفوق «دیگری ـ غرب» در آثارش، به‌رغم تلاش برای ایجاد تزلزل در ارکان گفتمان سنتی دوران قاجار و قدرت یافتن گفتمان غرب‌گرایی، به‌دلیل تأکید بر حفظ هویت ایرانی نقش تحول‌آفرینی در عرصه‌های فرهنگی و اجتماعی ایران دارد.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Mirza Abdul'Rahim Talibov: The issue Self and the Other and cultural and social development of Iran

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Kavashi 1
  • Ahmad Khatami 2
  • Farhad Tahmasbi 3

1 Islamic Azad University, South Tehran Branch and Technical and Vocational University

2 Shahid Beheshti University

3 Islamic Azad University Islamshahr Branch

چکیده [English]

The “self” and the “other” are socially constructed concepts, and the cultural and historical backgrounds of different nations and the ideologies govern societies, change the nature of these two concepts, their definition, and th relationship type are influential. Iran's confrontation with Western civilization in the Qajar era- the most important cultural phenomenon in Iranian history after its confrontation with Islam, confronted Iranian’s “self” against the European “Other” and the pervasive impact of this confrontation led to widespread changes in the nature of Iranian culture and society, caused the identity of Iranian society unprecedented changes. Talibov, one of the pioneers of modernism in Iran in constitutional era, stablished the basis of revision toward “self” and “other”. Focusing on Talibov's written works, this paper addresses two questions in a descriptive-analytic way: 1- How were “self” and “other” reflected in Talibov's written mirrors, and 2- What was Talibov's role in the social-cultural development in the disturbed society of his era? The research hypothesis is as follow: The lived experience in cultural sphere reinforces the audacity of “self” in accepting the “other”, preserving the identity also guarantees the culture survival and social beliefs. The results show Talibov by emphasis on protecting the Iranian identity, had a transformative role in Iranian cultural and social spheres by depicting "self-Iranian society" and portraying "other-western" superiority in his works, despite trying to shake the traditional Qajar discourse and the dominating power of Western discourse.

کلیدواژه‌ها [English]

  • MirzaAbdulRahim Talebov
  • Self
  • other
  • identity
  • Socio-cultural Development of Iran