نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی

2 پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی

10.29252/irhj.12.2.91

چکیده

شیخ فضل ­الله نوری در تاریخ­نگاری گفتمان مشروطه­ خواه به ­عنوان شخصیتی منفی بازنمایی شد که در آغاز به طرفداری از مشروطه پرداخت اما در نهایت اختلافاتش با دو رهبر روحانی دیگر مشروطه­خواه، سید محمد طباطبایی و سید عبدالله بهبهانی، موجب شد به صف مخالفان مشروطه و طرفداران استبداد بپیوندد و به همکاری با محمدعلی­شاه بپردازد، امری که از یک سو باعث دلگرمی شاه در کشتار و سرکوب مشروطه­خواهان و از دیگر سو باعث محاکمه و اعدام شیخ شد. اما در دورۀ جمهوری اسلامی در تقابل با این بازنمایی، بازنمایی­های دیگری ارائه گردید. مسالۀ این پژوهش این ­است که در دورۀ جمهوری اسلامی چرا و چه بازنمایی­های از شخصیت شیخ فضل­الله نوری جایگزین بازنمایی یاد شده در تاریخ­نگاری گفتمان مشروطه­خواه گردید؟ در این راستا از روش تحلیل گفتمان انتقادی، به­ویژه رویکرد گفتمانی-تاریخی وداک، استفاده خواهد شد. یافته­های این پژوهش نشان خواهد داد در دورۀ جمهوری اسلامی متاثر از بافت سیاسی-اجتماعی که ویژگی ضد شاهنشاهی، ضد غرب و غربزدگی، ضد امپریالیسم و ضد روشنفکری داشت، شیخ فضل­الله نوری به عنوان شخصیتی بزرگ و مثبت بازنمایی گردید که مستقل و طرفدار ولایت فقیه و حکومت اسلامی و طبیعتا مخالفت سلطنت و غربزدگی بود، همانند همۀ روحانیون به مبارزۀ بی­امان با استعمار و استبداد پرداخت و به اشارۀ استعمار در این راه به شهادت رسید. 

عنوان مقاله [English]

Representation of Sheikh Fazlollah Noori's Personality in the Historiography of Islamist Discourse in Islamic Republic Era

نویسندگان [English]

  • Amin Arian Rad 1
  • ََAlireza Mollaiy Tavani 2

1 The Research Institute of Imam Khomeini and Islamic Revolution

2 institute for Humanities and Cultural Studies

چکیده [English]

Sheikh Fazlollah Noori was represented as a negative figure in constitutionalism discourse’s historiography that defended the constitution revolution at the beginning but finally his disagreement with two other constitutionalist clergy leaders, Seyyed Mohammad Tabatabaei and Seyyed Abdollah Behbahani lead him to join anti-constitutionalists and advocates of despotism, and accompany Mohammad Ali Shah; the shift that at the one hand encouraged the Shah to murder and suppress constitutionalists, and at the other hand caused Sheikh to be on trial and execute. But during Islamic Republic reign, another representation had been presented against the representation. The research problem is that in the era of Islamic Republic which and why representations of Sheikh Fazlollah Noori personality did replace the noted representation in historiography of constitutionalism discourse? For this problem, Critical Discourse Analysis Method, specially Wodak’s Discourse Historical Approach, is applied. Findings show that in the period of Islamic Republic, influenced by social-political context which characterized as anti-monarchy, anti-West and Gharbzadegi (Westernized), anti-imperialism and anti-intellectual, Sheikh Fazlollah Noori was represented as a great and positive character who was independent, advocate of Velayat-e Faqih (Guardianship of the Islamic Jurist) and Islamic government, and obviously opposite of monarchy and West-struck-ness, like all clergymen resisted ceaselessly against colonization and despotism, and died a martyr in this way.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Representation
  • Historiography
  • Sheikh Fazlollah Noori
  • Constitution
  • Pahlavi
  • Islamic Republic