سازماندهی اجتماعی ایران در عصر پهلوی دوم با تکیه ‌بر تصویرپردازی اسطوره‌ای آیین مهر
سازماندهی اجتماعی ایران در عصر پهلوی دوم با تکیه ‌بر تصویرپردازی اسطوره‌ای آیین مهر

یزدان عبدی زاده سارمی؛ سیدعلاالدین شاهرخی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 97-114

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.97

چکیده
  جامعۀ ایران در عصر پهلوی دوم در نتیجۀ کودتای 28 مرداد 1332 دچار سرشکستگی و انفعال در عرصۀ فعالیت­های سیاسی، حزبی و نشاط اجتماعی شد و حاکمیت پهلوی نیز دچار بحران مشروعیت گردید. بنابراین، محمدرضا شاه برای ...  بیشتر
واکاوی اهمیت تاریخی گذرگاه تِرمِذ
واکاوی اهمیت تاریخی گذرگاه تِرمِذ

مریم خسروآبادی؛ کیوان کریمی الوار

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 115-131

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.115

چکیده
  شهر بندری ترمذ در تمام دوران حیات خود حلقة اتصال سیاسی ـ اقتصادی خراسان و آسیای مرکزی بوده و از دوران باستان تا معاصر، بر روند تحولات تاریخی این منطقه تأثیر گذاشته است. در این مقاله که به روش توصیفی ـ تحلیلی ...  بیشتر
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی شکل‌گیری شرکت‌های سهامی زراعی در فارس
پیامدهای اجتماعی و اقتصادی شکل‌گیری شرکت‌های سهامی زراعی در فارس

زینب قنبری نژاد؛ حبیب اله سعیدی نیا

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 133-154

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.133

چکیده
  مرحلة سوم اصلاحات ارضی، همراه با خط‌مشی‌ نوسازی و مدرنیزاسیون دولت در کشاورزی، شامل سه قسمت ایجاد شرکت­های سهامی زراعی، فروش اجاره­داری و تشویق به سرمایه­گذاری در حوزة کشت و صنعت بود. کاهش محصولات ...  بیشتر
سامان بدن و شکل‌گیری مشاغل زنانه در عصر رضاشاه (براساس گزارش مطبوعات یومیه)
سامان بدن و شکل‌گیری مشاغل زنانه در عصر رضاشاه (براساس گزارش مطبوعات یومیه)

سیده مرضیه حسینی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 155-177

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.155

چکیده
  ارزشمندی بدن زنانه و چگونگی سامان آن، از آغاز مدرنیزاسیون در ایران عصر رضاشاه تا به اکنون، پیوند نزدیکی با مفاهیم هویت ملی با تکیه بر ارزش­های فرهنگ غربی داشته است. عزم دولت پهلوی برای ساخت جامعه­ای ...  بیشتر
مریضخانة مظفری در استانبول (1279ش/ 1318ق ـ1313ش/ 1353ق)
مریضخانة مظفری در استانبول (1279ش/ 1318ق ـ1313ش/ 1353ق)

نظام علی دهنوی؛ هوشنگ خسروبیگی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 179-199

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.179

چکیده
  مریضخانة مظفری در سال 1318ق/ 1900م با درخواست تجار و بازرگانان و دیگر بزرگان ایرانی مقیم استانبول و به فرمان مظفرالدین ­شاه قاجار تأسیس گردید. تأسیس این بیمارستان، با کادر پزشکی و ابزار مدرن، گامی مهم در ...  بیشتر
تحولات طریقت دانیالیه در گرمسیرات فارس از قرن هفتم تا دهم هجری قمری
تحولات طریقت دانیالیه در گرمسیرات فارس از قرن هفتم تا دهم هجری قمری

یونس صادقی؛ مجتبی خلیفه

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 201-221

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.201

چکیده
  طریقت دانیالیه به رهبری شیخ دانیال از مهم‌ترین طریقت‌های تصوف در نواحی گرمسیرات فارس است. این طریقت متأثر از اندیشه‌های شیخ ابواسحاق کازرونی (352-426ق)، مؤسس طریقت «کازرونیه»، در قرن هفتم هجری تأسیس ...  بیشتر
تعامل و تقابل خاندان‌های ذی‌نفوذ محلی و ایلات و عشایر مناطق کردنشین با دولت مرکزی (1299 تا 1310)
تعامل و تقابل خاندان‌های ذی‌نفوذ محلی و ایلات و عشایر مناطق کردنشین با دولت مرکزی (1299 تا 1310)

مطلب مطلبی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 223-243

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.223

چکیده
  قدرت در مناطق کردنشین از گذشته بین کانون‌های متعددی از جمله خاندان‌های ذی‌نفوذ، ایلات و عشایر، خوانین و... پراکنده بود. در دورة پس از مشروطه و جنگ جهانی اول پراکندگی قدرت و ظهور مدعیان جدید به شکل بی‌سابقه‌ای ...  بیشتر
واکاوی شکل‌گیری و رشد ورزش زنان در عصر رضاشاه
واکاوی شکل‌گیری و رشد ورزش زنان در عصر رضاشاه

سیروان خسروزاده؛ غلامرضا عزیزی

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 245-262

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.245

چکیده
  به دنبال روی کار آمدن رضاشاه، ورزش هم مانند بسیاری دیگر از پدیده­های اجتماعی مورد توجه قرار گرفت و در این میان، همسو با ضرورت تغییر موقعیت اجتماعی زنان، لزوم توجه به ورزش بانوان نیز مطرح شد. پژوهش حاضر ...  بیشتر
نقش جادۀ ابریشم در پیوند نگارگری و تاریخ‌نگاری فارسی عصر ایلخانان
نقش جادۀ ابریشم در پیوند نگارگری و تاریخ‌نگاری فارسی عصر ایلخانان

علیرضا ذوالقدر؛ حسن باستانی راد

دوره 14، شماره 2 ، مهر 1400، ، صفحه 263-289

https://doi.org/10.52547/irhj.14.2.263

چکیده
  تعاملات فرهنگی و هنری هزاران سالۀ ایران و چین پس از سلجوقیان گسترش یافت و در عصر مغول ـ ایلخانی به صورت فزاینده‌ای برقرار شد. جاده‌ها در فرمانروایی واحدی درآمدند و صحرانوردان تحت تأثیر فرهنگ‌ها و تمدن‌ها ...  بیشتر
نهاد تظلمات در ایران عصر صفوی؛ از «دیوان عدل» تا «دیوان عدالت‌بنیان»
نهاد تظلمات در ایران عصر صفوی؛ از «دیوان عدل» تا «دیوان عدالت‌بنیان»

حسین قاسمی؛ عطاءالله حسنی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 1-23

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.1

چکیده
  رسیدگی به تظلم ­خواهی­ها به ­منظور برقراری عدالت در جامعه همواره یکی از مهم­ترین وظایف حکومت­ها در بسیاری از نقاط جهان و از جمله ایران بوده و هست. حکومت صفوی که سعی داشت برای قدرتمند شدن خود از ...  بیشتر
کارکرد ازدواج‌های سیاسی در تنظیم روابط حکومت‌های متقارن از قرن 7-4ق (با تکیه بر تواریخ عمومی)
کارکرد ازدواج‌های سیاسی در تنظیم روابط حکومت‌های متقارن از قرن 7-4ق (با تکیه بر تواریخ عمومی)

پریسا قربان نژاد؛ فریبا پات

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 25-44

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.25

چکیده
   ازدواج سیاسی پیوندی مصلحتی میان خاندان­های حکومتگر بود و راهکاری مؤثر برای دستیابی به اهداف مهم حکومتی محسوب می­شد. این نوع ازدواج از قرن چهارم­ به بعد، همزمان با شکل­گیری و توسعة حکومت­های ...  بیشتر
بررسی و تحلیل رویکرد تاریخ‌نگاری دورة صفویه در قبال حملات شاه‌ طهماسب به گرجستان
بررسی و تحلیل رویکرد تاریخ‌نگاری دورة صفویه در قبال حملات شاه‌ طهماسب به گرجستان

محمود مهمان نواز

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 45-64

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.45

چکیده
  گرجستان به­ عنوان سرزمینی مسیحی­نشین در دوران صفویه بسیار مورد توجه شاهان این سلسله بود. شاهان صفوی، به­ویژه شاه­ طهماسب، با هدف جهاد در راه خدا و کسب غنایم به این سرزمین حمله می­کردند. نوع و ...  بیشتر
ریشه‌های ایرانی ـ گنوسی باورهای فرجام‌شناسانة کیش مانوی
ریشه‌های ایرانی ـ گنوسی باورهای فرجام‌شناسانة کیش مانوی

سید توفیق حسینی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 65-80

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.65

چکیده
  واکاوی ریشه­ های باورهای کیش مانوی همواره از مهم­ترین مباحث مورد علاقة محققان این کیش کهن و پرابهام باستانی بوده است. بخش عمده­ای از این ابهام ناشی از کمبود دسترسی به منابع دست اول این کیش است و بخش ...  بیشتر
بررسی میراث فرهنگی ـ تاریخی برجامانده از راه‌آهن شمال ایران
بررسی میراث فرهنگی ـ تاریخی برجامانده از راه‌آهن شمال ایران

مصطفی نوری؛ کریم سلیمانی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 81-100

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.81

چکیده
  راه‌آهن سراسری ایران در دوران سلطنت رضاشاه پهلوی ساخته شد. راه‌اندازی این پروژة عظیم پیامدهایی داشت. بخشی از این پیامدها به حضور چندسالة مهندسان، نجاران و بناهای خارجی مربوط می­شد و بخشی دیگر حاصل ...  بیشتر
آگاهی ایرانیان از اقتصاد کشاورزی امریکا و الگوبرداری از آن؛ از دورة ناصری تا پایان قاجاریه (با تکیه بر مطبوعات و اسناد منتشرنشده)
آگاهی ایرانیان از اقتصاد کشاورزی امریکا و الگوبرداری از آن؛ از دورة ناصری تا پایان قاجاریه (با تکیه بر مطبوعات و اسناد منتشرنشده)

فرشته جهانی؛ علیرضا ملائی توانی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 101-123

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.101

چکیده
  از نیمة دوم سده نوزدهم آگاهی ایرانیان از امریکا و تحولات این کشور در حوزه‌های مختلف گسترش یافت. این آگاهی حاصل اخبار و اطلاعاتی بود که بیشتر در مطبوعات داخل و خارج کشور منتشر می‌شد. یکی از حوزه‌هایی ...  بیشتر
پیشکار در ساختار اداری آذربایجان عصر قاجار
پیشکار در ساختار اداری آذربایجان عصر قاجار

عباس قدیمی قیداری؛ محدثه هاشمیلر

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 125-142

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.125

چکیده
  منصب پیشکاری یا پیشکار با ریشه­‌ای دیرینه در نظام دیوانسالاری ایران در دورة قاجار احیا شد و در ساختار اداری ایرانِ عصر قاجار، دست­کم در دوره­هایی خاص، جایگاه مهم و تأثیرگذاری یافت. می­دانیم که ...  بیشتر
جایگاه باورهای تنجیمی در کیهان‌شناسیِ عجایب‌نامه‌نویسان (قرون چهارم تا هشتم هجری)
جایگاه باورهای تنجیمی در کیهان‌شناسیِ عجایب‌نامه‌نویسان (قرون چهارم تا هشتم هجری)

فاطمه زرگری

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 143-163

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.143

چکیده
  عجایب­‌نگاری­‌های قرون چهارم تا هشتم هجری با هدف کیهان‌­نگاری و نشان­ دادن عظمت و قدرت خداوند در خلقت موجودات عالم به نگارش درآمده­اند. تلاش برای درک طبیعت و نحوة تعامل با آن در قالب دو گونه ...  بیشتر
تأملی بر مشروطه‌خواهی وثوق‌الدوله: گذر از حکومت انفعالی به حکومت فعال در ایران دورة مشروطه
تأملی بر مشروطه‌خواهی وثوق‌الدوله: گذر از حکومت انفعالی به حکومت فعال در ایران دورة مشروطه

دکتر آمنه ابراهیمی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 165-183

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.165

چکیده
  وثوق ­الدوله در شمار مشروطه­خواهان و از جمله چهره­ هایی بود که در گیرودار عدم تحقق مشروطه، برقراری حکومتی فعال و مقتدر را در سامان بخشیدن به وضعیت پرآشوب ایران آن روزگار مؤثر می­دانست. به ­زعم ...  بیشتر
بررسی تحلیلی عوامل مؤثر بر مناسبات سیاسی سلجوقیان عراق و اتابکان آذربایجان (541–590ق/ 1146–1194م)
بررسی تحلیلی عوامل مؤثر بر مناسبات سیاسی سلجوقیان عراق و اتابکان آذربایجان (541–590ق/ 1146–1194م)

رضا دریکوندی؛ سید ابوالقاسم فروزانی

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 185-207

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.185

چکیده
  در بین دودمان ­های اتابکی عصر سلجوقی، اتابکان ایلدگزی آذربایجان و اران (541-622ق/ 1146-1225م) به دلیل نقش­ آفرینی در تحولات سیاسی واپسین دهه­ های حیات سلجوقیان عراق از جایگاه ویژه ­ای برخوردار بودند. این ...  بیشتر
دولت قاجاری در کشمکش با سیاست‌ توسعه‌طلبانة عثمانی بر سر مالکیت خرمشهر و جزایر ایرانی جنوب‌غرب خوزستان
دولت قاجاری در کشمکش با سیاست‌ توسعه‌طلبانة عثمانی بر سر مالکیت خرمشهر و جزایر ایرانی جنوب‌غرب خوزستان

علی قاسمی؛ ایرج ورفی نژاد

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 209-239

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.209

چکیده
  در اسناد و مدارک تاریخی دورة قاجار و پاره­ای از پژوهش­‌های جدید اخبار جسته‌­گریخته­‌ای دربارة اقدامات تجاوزکارانة دولت عثمانی در بندر خرمشهر و جزایر ایرانی جنوب­ غرب خوزستان وجود دارد. با ...  بیشتر
تبیین عملکرد کدخدایان در مدیریت بحران‌های طبیعی روستاهای استان اصفهان در دورة پهلوی (1357-1304ش/ 1925-1978م)
تبیین عملکرد کدخدایان در مدیریت بحران‌های طبیعی روستاهای استان اصفهان در دورة پهلوی (1357-1304ش/ 1925-1978م)

شهرزاد محمدی آئین؛ علی اکبر جعفری؛ علی اکبر کجباف

دوره 14، شماره 1 ، شهریور 1400، ، صفحه 241-260

https://doi.org/10.52547/irhj.14.1.241

چکیده
  تا پیش از اجرای اصلاحات ارضی در سال 1341ش/ 1962م، در مدیریت روستایی، کدخدا پس از مالک نقش محوری داشت. هرچند نهاد کدخدایی از گذشته در ساختار جامعة روستایی وجود داشت، در دورة پهلوی و با تشکیل دولت مدرن در ایران، ...  بیشتر